6 listopada - Akademicki Dzień Pamięci

6 listopada, obchodzony od sześciu lat wspólnie przez krakowskie uczelnie jako Akademicki Dzień Pamięci, łączy w sobie wspomnienie zmarłych członków społeczności akademickiej Krakowa z uroczystościami upamiętniającymi ofiary Aktion gegen Universitäts-Professoren – przeprowadzonych w dniu 6 listopada 1939 roku przez niemieckie gestapo bezprawnych aresztowań krakowskich uczonych, znanej powszechnie jako Sonderaktion Krakau1.

W tym roku obchodzimy 81. rocznicę tych tragicznych wydarzeń, których celem było zniszczenie polskiej inteligencji i szkolnictwa.


Aresztowanie było precedensem i, jak się okazało, początkiem ciernistej drogi polskiej inteligencji i środowisk twórczych w okresie okupacji, a nie – jak wielu sądziło – odosobnionym przypadkiem. Wydano wówczas wyrok nie tylko na uniwersytet, ale i na całe polskie szkolnictwo stopnia wyższego i średniego – pisze Profesor Andrzej Chwalba w książce Okupacyjny Kraków w latach 1939–1945 2.


Jednym z aresztowanych 6 listopada 1939 roku był Profesor Kazimierz Dobrowolski – profesor socjologii i etnografii Uniwersytetu Jagiellońskiego, od roku 1935 kierownik Katedry Socjologii i Etnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego.

W czasie Aktion gegen Universitäts-Professoren, kierownik Głównego Wydziału Ludności i Opieki Społecznej rządu Generalnego Gubernatorstwa dr Fritz Arlt, proponował trzem uczonym: Kazimierzowi Stołyhwie, Jerzemu Smoleńskiemu i właśnie Kazimierzowi Dobrowolskiemu zwolnienie w zamian za podpisanie deklaracji o nieprowadzeniu działalności politycznej i prawdopodobnie wyrażenie zgody na podjęcie pracy na rzecz Niemców. Wszyscy profesorowie odmówili3.

Profesor Dobrowolski został osadzony w obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen pod Berlinem, z którego został uwolniony 8 lutego 1940 roku. Wrócił do Krakowa, gdzie prowadził tajne seminarium uniwersyteckie. Po wojnie powrócił do pracy na Uniwersytecie Jagiellońskim.


Więcej informacji o Profesorze Kazimierzu Dobrowolskim znajdą Państwo na stronie Instytutu Socjologii UJ


Szczegółowe informacje na temat Akademickiego Dnia Pamięci w 81. rocznicę Sonderaktion Krakau dostępne są na stronie Uniwersytetu Jagiellońskiego

 

_______________________________________________________________________________________

1 https://www.uj.edu.pl/kalendarz/-/journal_content/56_INSTANCE_5De61CKaqzOl/10172/146460082

2 A. Chwalba, Okupacyjny Kraków w latach 1939–1945, Wyd. Literackie, 2011.

3 I. Paczyńska, Krakowski i wrocławski etap Sonderaktion Krakau, „Alma Mater. Miesięcznik Uniwersytetu Jagiellońskiego”, numer specjalny 188, listopad 2016.

Data opublikowania: 04.11.2020
Osoba publikująca: Olga Maciejewska