dr hab. Grażyna Kubica-Heller, prof. UJ

position: assciate professor

e-mail: grazyna.kubica-heller@uj.edu.pl

dr hab. Grażyna Kubica-Heller – associate professor in the Section of Social Anthropology, Institute of Sociology. A native of Cieszyn Silesia, she is interested in Silesian, Protestant and Jewish issues as well as political, visual and feminist anthropology and the history of the discipline. In addition to her academic work, she also deals with non-fiction literature, photography and documentary films.

A member of the European Association of Social Anthropologists, in whose executive committee she has spent two terms, the Polish Sociological Association (former vice-chair of the Anthropology Section Board), Polish Institute of Anthropology (a founding member) and several other academic societies. Also involved with the work of NGOs dealing with oral history projects in Ukraine and Cieszyn Silesia.

Recipient of the Narcyza Żmichowska Award, KLIO Award, Kazimierz Dobrowolski Award, Jagiellonian University Rector's Individual Award and several group awards.

Research interests

  • fieldwork in the home region of Cieszyn Silesia in the field of political anthropology and memory studies
  • history of anthropology with special focus on the life and work of Bronisław Malinowski and Maria Czaplicka and other Polish researchers
  • visual anthropology and ethnographic film, literature and anthropology, feminism, oral history, Silesian, Jewish and Protestant studies

Publications

BOOKS

  • Roy Ellen, Ernest Gellner, Grażyna Kubica, Janusz Mucha eds., Malinowski between Two Worlds. Polish Roots to Anthropological Tradition, Cambridge Univ. Press 1988, s. xxvi + 261.
  • Luteranie na Śląsku Cieszyńskim, studium historyczno-socjologiczne, Bielsko-Biała 1996, s. 104; Wstęp Jana Szczepańskiego.
  • (Wstęp i opracowanie:) Bronisław Malinowski, Dziennik w ścisłym znaczeniu tego wyrazu, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2002, s. 90 + 702.
  • Siostry Malinowskiego, czyli kobiety nowoczesne na początku XX wieku, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2006, s. 464.
  • (współredakcja z Marcinem Lubasiem), Tworzenie i odtwarzanie kultury. Tradycja jako wymiar zmian społecznych. Studia z dziedziny antropologii społecznej, Seria Antropos, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2008, s. 233.
  • Śląskość i protestantyzm. Antropologiczne studia o Śląsku Cieszyńskim, proza, fotografia, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2011.
  • (współredakcja z Haliną Rusek), Granice i pogranicza: państw, grup, dyskursów... Perspektywa antropologiczna i socjologiczna, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2013, s. 1-358.
  • (współredakcja z Katarzyną Majbrodą), Obserwatorki z wyobraźnią. Etnograficzne i socjologiczne pisarstwo kobiet, Archiwum Etnograficzne, t. 57, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Wrocław 2014, s. 481.
  • Maria Czaplicka, płeć, szamanizm, rasa. Biografia antropologiczna, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków
  • Maria Czaplicka: Gender, Shamanism, Race. An Anthropological Biography, Critical Studies in the History of Anthropology Series, The University of Nebraska Press, Lincoln 2020.
  • (with Ulrich Kasten) Das „Männerlager“ im Frauen-KZ Ravensbrück, sowie Lagerbriefe und die Biografie des Häftlings Janek Błaszczyk, Verlag der Kulturstiftung Sibirien, Furstenberg 2021.

 

ARTICLES AND BOOK CHAPTERS

  • All Souls' Day in Polish Culture: Sacred or Secular?, „Journal of the Anthropological Society of Oxford" 1986, t. XVII, nr 2, s.110-125.
  • Bronislaw Malinowski’s Years in Poland, „Journal of the Anthropological Society of Oxford” 1986, vol. XVII, no. 2, pp. 140-154.
  • Poles Apart, „Anthropology Today” 1986, vol.2, no. 3, pp. 25-26.
  • Catholic Crosses, and Jewish Void: The Polish Landscape and Its Religious Dimension, MESS 2000, vol. 4, p. 91-100.
  • Silesian Lutherans: A Polish Religious Minority with a Confused History in the Borderlands of Central Europe (Photo-essay), „Soundings. A Journal of Politics and Culture” 2000, issue 16, pp. 168-172.
  • London diaries, „Soundings. A Journal of Politics and Culture” 2001-2, issue 19, pp. 109-126.
  • The mysterious life of personal documents. Bronisław Malinowski and his diaries, in: J. Mucha, D. Kesler, W. Wincławski (red.), Mirrors and Windows, Essays in the History of Sociology, Toruń 2001, s. 285-296.
  • Construction of the "Other" in the borderland community. The category of people "from-here" and "not-from-here", in: M. Buchowski, B. Chołuj (red.), The Construction of the Other in Central Europe. Discourses, political strategies and social practice, Frankfurt, Słubice, Poznań 2001, s. 155-174.
  • Kulturowy wymiar umierania. Rytuał pogrzebowy i stosunek do śmierci śląskich luteranów, w: Z. Pasek (red.), Doskonałość-Zbawienie-Rodzina. Z badań nad protestantyzmem, WiR Partner, Kraków 2005, s. 255-273.
  • Argonauci, Trobriandy i kula z perspektywy stulecia, (wstęp) w: B. Malinowski, Argonauci Zachodniego Pacyfiku, PWN, Warszawa 2005, p. XI-L. • Tęczowa flaga przeciwko wawelskiemu smokowi. Kulturowa interpretacja konfliktu wokół krakowskiego Marszu dla Tolerancji, „Studia Socjologiczne" 2006, nr 4 (183), s. 69-106 [tłumaczenie na język litewski]
  • „Taki Krakauer prawdziwy" – krakowskie korzenie Feliksa Grossa, „Kultura i Społeczeństwo" 2006, t. L, nr 3, s. 31-78.
  • A „Real Krakauer”: Feliks Gross and His Cracovian Roots, “The Polish Review” 2007, vol. LII, no. 2, pp. 147-170.
  • A Good Lady, Androgynic Angel, and Intrepid Woman: Maria Czaplicka in Feminist Profile, w: D. F. Bryceson, J. Okely, J. Webber (red.), Identity and Networks. Fashioning Gender and Ethnicity Across Cultures, Berghan Books, New York-Oxford 2007, p. 146-163.
  • Milczenie i dominacja. Przemilczenia międzykulturowe w perspektywie socjologicznej i antropologicznej, w: Przemilczenia w relacjach międzykulturowych, red. J. Goszczyńska, G. Szwat-Gyłybowa, Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa 2008, s. 95-109.
  • A Rainbow flag against the Cracow Dragon. Polish Responses to the Gay and Lesbian Movement, w: L. Kurti, P. Skalnik (red.), Postsocialist Europe. Anthropological Perspectives from Home, Berghann Books, European Association of Social Anthropologists' Series, New York-Oxford 2009, s. 118-150.
  • Przeciw heteronormie. Lesbijki i geje w przestrzeni publicznej, "Czas Kultury" 2010, nr 4, s. 22-29.
  • Działka w ścisłym znaczeniu tego wyrazu - studium przypadku z Beskidu Śląskiego, w: Dzieło-działka (interdyscyplinarny projekt badawczy), red. Ł. Piekarska-Duraj, Muzeum Etnograficzne w Krakowie 2012, s. 84-103.
  • Badania terenowe Feliksa Grossa na żydowskim Kazimierzu w przedwojennym Krakowie - rekonstrukcja niedokończonego projektu, "Zeszyty Etnologii Wrocławskiej" 2012, t. 16, z. 1, s. 81-113.
  • II wojna światowa w pamięci społecznej śląskich ewangelików - badania biograficzne, w: Kościoły wobec totalitaryzmów, red. Jarosław Kłaczków, Wydawnictwo Marszałek, Toruń 2012, s. 91-114.
  • Lévi-Strauss jako bohater? Proza etnograficzna "Smutku tropików" i jej współczesne odczytania, w: Antropolog i jego magia, czyli nasze pożytki z twórczości Claude'a Levi-Straussa, red. Ewa Nowicka, Małgorzata Głowacka-Grajper, Nomos, Kraków 2013, s. 113-138.
  • Maria Czaplicka i jej syberyjska wyprawa, [wstęp do polskiego wydania w:] M. Czaplicka, Mój rok na Syberii, tłum. Hanna Kossak-Nowocień, Muzeum Etnograficzne w Toruniu 2013, s. 7-41.
  • Smutek tropików i smutni artyści. Klasyczne dzieło Claude'a Lévi-Straussa jako inspiracja współczesnej polskiej sztuki konceptualnej, "Kultura Współczesna" 2013, nr 3, s. 248-262.
  • Wytyczanie granic między nauką a literaturą: proza etnograficzna, w: Granice i pogranicza: państw, grup, dyskursów... Perspektywa antropologiczna i socjologiczna, red. G. Kubica, H. Rusek, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2013, s. 65-85.
  • Z punktu widzenia skryby. Historia antropologii okiem jej praktyków,w: B. Bossak-Herbst, M. Głowacka-Grajper, M. Kowalski (red.), Antropologiczne inspiracje. Księga dla Profesor Ewy Nowickiej z okazji 70. rocznicy urodzin, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa: 2013, s. 78-111.
  • Społeczne biografie zdjęć terenowych, czyli antropologia wizualna archiwalnej fotografii "Lud", 2013, vol. 97, p. 57-86.
  • The Shaman's Curse. Maria Czaplicka and her Studies on Shamanism, "Shaman: Journal of the International Society for Academic Research on Shamanism", 2014, t. 22, nr 1-2, s. 27-56.
  • "The Survey of the Ghetto" in the Time of Anti-Semitism: Feliks Gross and his Unfinished Fieldwork on the Jewish Quarters of Krakow and Vilna, 1938-40, "East European Politics and Societies" 2014, t. 28, nr 2, s. 318-340. https://doi.org/10.1177/0888325413511662
  • Levi-Strauss as a protagonist of his ethnographic prose: a cosmopolitan view of Tristes tropiques and its contemporary interpretations, "Etnográfica. Revista do Centro em Rede de Investigação em Antropologia" 2014, t. 18, nr 3, s. 599-624.
  • "To krzyżackie plemię" i Andrzej Bobkowski, czyli protestanckie korzenie pisarza, w: Andrzej Bobkowski wielokrotnie. W 100. rocznicę urodzin pisarza, red. Krzysztof Ćwikliński, Andrzej Stanisław Kowalczyk, Maciej Urbanowski, Wydawnictwo "Więź", Warszawa 2014, s. 103-127.
  • Antropologiczny dyskurs rasowy: jego twórcy i dekonstruktorzy, Janusz Barański, Monika Golonka-Czajkowska, Anna Niedźwiedź red., W krainie metarefleksji. Księga poświęcona Profesorowi Czesławowi Robotyckiemu, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2015, s. 94-117.
  • Teoretyk "stelości", czyli Jan Szczepański o swych kulturowych korzeniach, w: Daniel Kadłubiec red., Jan Szczepański, w stulecie urodzin, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2014.
  • Maria Czaplicka: warszawska emancypantka w centrum brytyjskiej antropologii, "Zeszyty Etnologii Wrocławskiej" 2014 20, 1, s. 13-27.
  • Maria Czaplicka and her Siberian Expedition, 1914-1915. A Centenary Tribute, "Arctic Anthropology" 2015, t. 25, nr 1, s. 1-22. doi:10.3368/aa.52.1.1
  • Refleksyjność antykwaryczna, czyli polityczno-biograficzny kontekst badań nad historią antropologii (w tym także krakowskiego Zakładu Antropologii Społecznej), w: Kultura, tożsamość i integracja europejska Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Zdzisławowi Machowi na 60-lecie urodzin, red. Dariusz Niedźwiedzki, NOMOS, Kraków 2014, s. 85-105.
  • How "Native" Is My "Native Anthropology"? Positionality and Reception of the Anthropologist's Work in Her Own Community – A Reflexive Account, "CARGO - Journal for Cultural and Social Anthropology" 2016, no. 1-2, pp. 1-22.
  • Ucieczki z tłumaczonego świata. Proza etnograficzna Alicji Iwańskiej, w: Od New Orleans do Mississauga. Polscy pisarze w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie po II wojnie światowej (najnowsze badania), red. Beata Dorosz, Instytut Badań Literackich PAN Wydawnictwo, Warszawa 2015, s. 106-130.
  • A flâneur and ethnographer in their home city: the Krakow of Bronisław Malinowski and Feliks Gross. Remarks of a historian of anthropology, Adam Bedřich, Tomáš Retka (eds.), Rytíř z Komárova. K 70. narozeninám Petra Skalníka / Knight from Komárov. To 70th birthday of Petr Skalník. Praha 2015: AntropoWeb, s. 71-82.
  • Fotografia etnograficzna dokumentująca życie Żydów w Polsce - charakterystyka ogólna, Ethnographic photography documenting Jewish life in Poland - an outline [article in Polish and English], "Etnografia Nowa" 2015-2016, no. 7-8, pp. 257-321.
  • "Idylla ponicka", czyli Bronisław Malinowski i góralszczyzna, "Zesztyty Rabczańskie" 2017, t. 5, s. 7-29.
  • Krakowscy ewangelicy w kulturowym i społecznym krajobrazie miasta - od Reformacji do połowy XIX wieku. Szkic z antropologii historycznej, „Studia Sociologica" 2017, nr 2, s. 156-186.
  • Cieszyn Cieszynianek - kulturowy obraz miasta w literackich narracjach jego mieszkanek: Edith Schmettan-Demel i Bronisławy Uher, "Przegląd Kulturoznawczy" 2017, nr 4 (34), s. 468-490. DOI 10.4467/20843860PK.17.032.8199
  • Antropolodzy i antropolożki na wojennej ścieżce oraz ich dylematy moralne z tym związane (esej recenzyjny), "Kultura i Społeczeństwo" 2017, nr 3, s. 85-96.
  • Dzieje protestantyzmu na Śląsku Cieszyńskim (od czasów reformacji do okresu tolerancji) i jego rola kulturowa - szkic historyczno-antropologiczny, w: Umbra transit – lux permanet. Ewangelicy na Górnym Śląsku na przestrzeni wieków, Muzeum Górnośląskie, Bytom 2017, s. 196-215.
  • Moja ślóńsko rzecz. Szkic autoetnograficzny, "Socjolingwistyka" 2018, t. XXXII, s. 25-45. http://dx.doi.org/10.17651/SOCJOLING.32.3
  • Feministyczny efekt Lutra, czyli o edukacji śląskich ewangeliczek - szkic z antropologii historycznej, "Konteksty. Polska Sztuka Ludowa" 2018, t. 322, nr 3, s. 55-69.
  • Kobiety i (nie)obecność problematyki płci i gender w polskim ludoznawstwie i antropologii społeczno-kulturowej. Szkic historyczno-autoetnograficzny, "Lud" 2018, t. 102, s. 155-184. DOI: http://dx.doi.org/10.12775/lud102.2018.05
  • (z Aliną Doboszewską) Archiwum Historii Mówionej Śląska Cieszyńskiego - społeczny projekt otwarty, "Kultura i Społeczeństwo" 2019, nr 1, s. 139-146.
  • Jak żech se dowała szyć ślóńskóm suknie. Szkic autoetnograficzny , "Łódzkie Studia Etnograficzne" 2019, nr 58, s. 137-158.
  • Sex, gender and Polish socio-cultural anthropology - a historical and reflexive account, in: Twilight Zone Anthropology. Voices from Poland, The RAI Country Series, volume Two, ed. Michał Buchowski, Sean Kingston Publishing, 2019, pp. 74-104.
  • Cieszyńskośląskie ewangeliczki. Ich obraz w literaturze historycznej, własny głos i znaczenie kulturowe, w: Wszystko osiąga się przez nadzieję... Kulturowe dziedzictwo Reformacji na Śląsku, red. Łukasz Galusek, Muzeum Śląskie, Katowice 2017, s. 165-204.
  • Ewangelickie emancypantki na Śląsku Cieszyńskim, w: Językowe i kulturowe modelowanie świata. Księga dedykowana Profesorowi Karolowi Danielowi Kadłubcowi, red. Katarzyna Marcol i Jan Kajfosz, Wydawncy: Kongres Polaków w Republice Czeskiej i Uniwersytet Śląski, Katowice 2017, s. 141-165.
  • O bielskich diakonisach-pielęgniarkach ze Śląskiego Ewangelickiego Domu Sióstr - pionierkach profesjonalnej opieki medycznej. Szkic z antropologii historycznej, w: Reformacja - z perspektywy Bielska i Białej, red. Aleksandra E. Banot, Ewelina Gajewska, Tomasz Markiewka, Wydawca: Wydział Kultury i Sztuki Urzędu Miejskiego, Bielsko-Biała 2018, s. 65-102.
  • Intelektualne epifanie, czyli o emocjach w nauce. Szkic autoetnograficzny, w: Wyobrażone, przeżyte i przedstawione. Księga Jubileuszowa dla profesora Janusza Muchy, red. Ł. Krzyżowski, K. Leszczyńska, M. Szmeja, Nomos, Kraków 2019, s. 40-49.
  • Moja ślóńsko suknia – projekt performatywny i auto-etnograficzny, w: Autoetnograficzne "zbliżenia" i "oddalenia". O autoetnografii w Polsce, Red. A. Kacperczyk, M. Kafar, seria "Perspektywy Biograficzne", t. 4, Wyd. UŁ. 2020, 141-160.
  • Utopie emancypacyjne śląskich ewangeliczek - ku feministycznej kulturze pamięci, w: Kobiece utopie w działaniu, red. K. Slany, B. Kowalska, E. Ciaputa, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2019, 141-154.
  • Emphatic hegemony and patriotic gestures of the literary writing of Polish women-ethnographers, "East European Politics and Societies and Cultures" Vol. 34 Issue 3, August 2020, pp. 712–729 DOI: https://doi.org/10.1177/0888325419891226
  • Międzywojenna polska antropologia zaangażowana w debatę publiczną a nacjonalizm, "Studia Socjologiczne" 2020, 238, nr 3, s. 135–159 DOI: 10.24425/sts.2020.132473
  • Bronisław Malinowski kot avtor ‘Argonavtov zahodnega Pacifika’, biografski kontekst dela, „Dialogi. Revija za kulturo in družbo” Ljubliana, 2020, t. 56, nr 1-2, s. 26-40.
  • Introduction: Engaged anthropology vis-a-vis Michael Burawoy's public sociology - a view from Poland, "Kultura i Społeczeństwo" 2020, no 2, pp. 3-14. doi: 10.35757/KiS.2020.64.2.1
  • Społeczność krakowskich ewangelików w drugiej połowie XIX wieku do 1918 roku. Szkic z antropologii historycznej, "Przegląd Religioznawczy" 2021, nr 3 (281), s. 131-151.
  • Na czym polega "etnograficzność" filmu? Czyli o pewnym projekcie filmowej historii mówionej, "Konteksty. Polska Sztuka Ludowa" 2021, nr 4, s. 119-129.
  • Powrót pastora Haasego, czyli o problematyczności niemieckiego dziedzictwa i kształtowaniu się wielokierunkowej pamięci śląsko-cieszyńskich ewangelików, "Górnośląskie Studia Socjologiczne" 2021, nr 12, s. 32-54.
  • “Do in the Tundra as the Tundra-Dwellers Do”: Maria Czaplicka, her Yenisei Expedition of 1914-15 and My Siberian Year (1916), in: Other Argonauts. Ethnographers Before Malinowski, 1870-1922, Edited by Frederico Delgado Rosa and Han F. Vermeulen, EASA Series, Berghahn Books, Oxford 2022 (in editing).
  • Gellner's theory of nationalism, and the study of Silesianess, w: Petr Skalnik ed., Ernest Gellner Legacy, Palgrave/Springer (in editing).

Recent projects

  • Scientific Research Committee habilitation grant: "Maria Czaplicka i początki empirycznej antropologii - studium alternatywnej historii dyscypliny" (Maria Czaplicka and the beginnings of anthropology – study into an alternative history of the discipline) - K/PBH/000065, 2011 - 2013.
  • "Stacja kolejowa Krasne-Busk. Opowieści przesiedlonych kobiet" (Train station Krasne-Busk. The tales of resettled women) – spoken history research and film project, methodological supervision (Dobra Wola foundation in collaboration with German and Ukrainian partners, funded by Geschichtswerk Europa). Project carried out in Ukraine in July 2012, ongoing film screenings in Kraków, Warsaw, Busko and Lviv.
  • "Everyday life in the shadow of a border: Women's experiences in a region cut in half. Cieszyn Silesia" -– spoken history research and film project, academic supervision (Dobra Wola foundation in collaboration with German and Czech partners). Project carried out in September 2013
  • "Udomowione archiwum - zarchiwizowany dom" (Familiarised archive – archived family), own project, anthropological research into family history
  • National Programme for the Development of Humanities Grant: "Antropological reinterpretation of the Siberian collection of the Ethnographic Museum in Krakow coming from the Polish researchers of XIX cent., (0302/NPRH4/H2a/83/2016), 2016-2019, the leader of the project.
  • National Programme for the Development of Humanities Grant: "English translation of the monograph 'Maria Czaplicka: płeć, szamanizm, rasa. Biografia antropologiczna' for a series 'Critical Studies in the History of Anthropology' The University of Nebraska Press"; Uniwersalia 2.1, (21H 16 0032 84), 2017-2019.
  • National Science Centre Grant: "'Written with the other hand' - literary ethnographic writing and its Polish specificity", OPUS 17, (K/PBO/000716), 2019-2022.
  • Strategic Program Excellence Initiative at the Jagiellonian University Grant: "The pioneers of professional nursing: deaconesses of the Schlesische Evangelische Schwesterhaus in Teschen and Bielitz. Forgotten women's heritage", (U1U/P01/NO/02.74), 2021-2022.

Links