PROJEKTY BADAWCZE PROWADZONE W IS UJ

» Tempus Fugit - wizje przyszłości w politykach energetycznych w Polsce po 1989 roku i ich znaczenie dla procesu transformacji energetycznej

Projekt uzyskał finansowanie z Narodowego Centrum Nauki (konkurs OPUS-11)

Kierownik projektu: dr hab. Aleksandra Wagner, prof. UJ

Członkowie zespołu: dr hab. Maria Światkiewicz-Mośny, prof. UJ, dr hab. Marian Niezgoda, prof. UJ, mgr Katarzyna Rabiej

Czas trwania projektu: 2017-2020

Opis: Myślenie o przyszłości- rozumianej jako to, co może lub powinno nastąpić- jest niezbywalnym elementem polityk publicznych. Wiąże się z nią zawsze wybór i wartościowanie, ale i niewiadoma: niepewność, ryzyko, niewiedza. Współczesny przyrost wiedzy i różnorodność działań podejmowanych przez ludzi skutkuje także przyrostem niewiedzy- każdy nowo odkryty obszar uświadamia nam istnienie nowych nieodkrytych możliwości, każde nowe działanie może mieć nieprzewidziane skutki. Planowanie działań to jeden ze sposobów radzenia z niepewną przyszłościąokiełznania jej, sprowadzenia do realizowanego scenariusza działań. Społeczeństwa wykształciły różne sposoby odnoszenia się do przyszłości- zamykania jej poprzez ograniczenie opcji i kontrolowania ryzyka np.za pomocą liczb i rachunku prawdopodobieństwa, statystyk i prognoz- lub przeciwnie otwierania przyszłości przez dopuszczanie nowych scenariuszy jak np. w utopiach, futurologicznych wizjach, itp. Często wiążą się one z krytyką stanu obecnego i postulują zmianę. Wypracowanie sposobów radzenia sobie z rosnącym ryzykiem i niepewnością przyszłych zdarzeń jest dziś jednym z podstawowych wyzwań polityk publicznych. Do kluczowych polityk publicznych należy polityka energetyczna. Związana z rozwojem technologicznym i dostępnością zasobów energetycznych odnosi się do bliższej, ale i bardziej odległej przyszłości. Globalna polityka i ekonomia nie pozwala kształtować jej tylko w odniesieniu do warunków lokalnych, jej skutki bowiem odczuwalne będą dla regionu i planety. W ostatnich latach idea transformacji energetycznej – zmiany opartej na nowych wzorach myślenia o energetyce, postrzeganiu jej w wymiarach nie tylko infrastrukturalnych i ekonomicznych, ale i społecznych, zyskuje bardzo na znaczeniu Rozumienie zrównoważonego rozwoju w kategoriach odpowiedzialności za skutki podejmowanych przez człowieka działań obejmuje szereg spraw i problemów. Polityka europejska i energetyczne polityki państw członkowskich zmierzać mają do jakiegoś (możliwie spójnego) celu. Wizja przyszłego świata i społeczeństwa- czy to radykalnie innego, czy ewolucyjnie rozwijającego się czy wreszcie zachowującego swą postać najdłużej jak się da – mają zasadnicze znaczenie dla wzorów myślenia i definiowania transformacji energetycznej.

Celem projektu jest odtworzenie i porównanie owych wizji przyszłości leżących u podstaw 3 poziomów dyskursów: kluczowych strategicznych dokumentów, wypowiedzi medialnych oraz indywidualnych wypowiedzi przedstawicieli grup mających wpływ lub próbujących uzyskać wpływ na kształtowanie polityki energetycznej w Polsce. Te trzy typy dyskursu zostaną poddane analizie zorientowanej na wydobycie i zinterpretowanie ukrytych funkcji, jakie pełnią wizje przyszłości oraz pozwolą scharakteryzować zmiany jakim podlegały one w czasie. Co więcej, zrekonstruowane i odtworzone wizje przyszłości porównane zostaną do tych, zawartych w dokumentach regulacyjnych z poziomu europejskiego, które wpływają na kształt strategii energetycznej Polski. Poszukamy odpowiedzi na pytania, jakie wizje przyszłości kryją się za planowanymi działaniami, jakie wartości, zasoby, narzędzia są ich elementami? Jakie role w komunikowaniu polityk energetycznych pełnią owe wizje- czy są uzasadnieniem podjętych już działań czy może ramą dla postulowanej zmiany ? W jaki sposób podobieństwa, wzajemne powiązania lub różnice i niespójności wpływają na procesy radzenia sobie z przyszłością energetyczną? Uzyskane odpowiedzi zwiększą krytyczną świadomość decydentów i obywateli, uczynią politykę energetyczną bardziej transparentną, co w efekcie przysłuży się partycypacji i odpowiedzialności obywatelskiej. By ten cel osiągnąć posłużymy się różnorodnymi technikami analizy tekstów- ilościowymi jak np. listy frekwencyjne, analiza klastrów i jakościowymi- analiza sytuacyjna, analiza hermeneutyczna zastosowanymi w ramach podejścia Krytycznej Analizy Dyskursu.

Więcej informacji: https://projekty.ncn.gov.pl/index.php?s=4194

» Opór i podporządkowanie. Sprawczość religijna rzymskokatolickich kobiet w Polsce

Projekt uzyskał finansowanie Narodowego Centrum Nauki

Kierowniczka projektu: dr Anna Szwed

Członkini zespołu: dr hab. Katarzyna Leszczyńska

Czas trwania projektu: 2018-2021

Opis: Mimo że w ostatnich 25 latach religijność polskiego społeczeństwa, w którym ponad 90% deklaruje się jako rzymscy katolicy, pozostaje stosunkowo stabilna, najnowsze badania wskazują na stopniowe przechodzenie od religijności zinstytucjonalizowanej ku bardziej zindywidualizowanej. Badacze prognozują, że w najbliższych latach największe zmiany w religijności dotyczyć będą osób młodych oraz kobiet, zwłaszcza wykształconych i mieszkających w wielkich miastach. Choć kierunek tych zmian nie jest sprecyzowany, sugeruje się, że jedną z możliwych opcji będzie odchodzenie kobiet z Kościoła rzymskokatolickiego.

Celem projektu jest odpowiedź na pytanie o to, w jaki sposób wykształcone, wielkomiejskie rzymskie katoliczki w Polsce realizują swoją sprawczość religijną w kontekście reguł religijnych, których składnikiem jest podział na „kobiece” i „męskie” (upłciowienie reguł) oraz jaki jest związek między sprawczością religijną kobiet a ich działaniami w sferze aktywności zawodowej oraz w sferze rodzinnej. Dodatkowym celem jest rozwijanie jakościowego, dynamicznego, interpretatywnego podejścia do badania religijności. W projekcie przyjmuję hipotezę, że sprawczość religijna kobiet może się wyrażać zarówno w strategiach oporu, jak i podporządkowania regułom religijnym, w orientacji indywidualnej i wspólnotowej. Uznaję, że upłciowienie reguł religijnych (np. odnoszące się do katolickiej symboliki, języka, organizacji, ról religijnych), ma znaczenie dla kształtowania religijności kobiet.

W projekcie zostaną wykorzystane dwa typy metod/technik badawczych. Po pierwsze, indywidualne wywiady pogłębione ze świeckimi kobietami, które: deklarują się jako rzymskie katoliczki, mają wyższe wykształcenie, zamieszkują polskie miasta powyżej 500 tys. mieszkańców i mają nie więcej niż 40 lat. Po drugie, projekt obejmuje badania etnograficzne w kobiecych grupach religijnych.

» Communities of Practice for Accelerating Gender Equality and Institutional Change in Research and Innovation across Europe (ACT)

Projekt uzyskał finansowanie Komisji Europejskiej w ramach programu Horyzont 2020 (nr 788204).

Kierowniczka projektu: dr Ewa Krzaklewska

Członkinie zespołu: mgr Ewelina Ciaputa, dr Marta Warat, dr Paulina Sekuła

Partnerzy w projekcie: Fundacio Per a La Universitat Oberta de Catalunya (Hiszpania), Portia (Wielka Brytania), NOTUS (Hiszpania), Joanneum Research Forschungsgesellschaft MBH (Austria), Advance HE (dawniej Equality Challenge Unit) (Wielka Brytania) ), Loughborough University (Wielka Brytania), Facultad Latinoamericana de Ciencias Sociales (Argentyna); Technische Universität Berlin (Niemcy), Karolinska Institutet (Szwecja), Science Foundation Ireland (Irlandia), Umweltbundesamt (Niemcy), Deutsches Elektronen-Synchroton (Niemcy), Centre National de la Recherche Scientifique (Francja), Centre de Regulació Genòmica (Hiszpania), Uniwersytet Jagielloński (Polska), ZRC SAZU (Słowenia) i Wyspy Haskoli (Islandia).

Czas trwania projektu: 2018-2021

Opis: ACT (Communities of Practice for Accelerating Gender Equality and Institutional Change in Research and Innovation across Europe) to project wspierający działania nastawione na osiąganie równości płci w instytucjach zajmujących się badaniami naukowymi. Poprzez wzmocnienie istniejącej infrastruktury służącej wymianie informacji i dobrych praktyk, projekt ma na celu zwiększenie dostępu do wiedzy dotyczącej problematyki równości płci oraz zaangażowania instytucji w zmiany na rzecz wyrównywania szans kobiet i mężczyzn, w szczególności wdrażanie i doskonalenie Planów Równości Płci.

Cele, działania i oczekiwane skutki projektu:

ACT przyczyni się do zwiększenia świadomości na temat problematyki równości płci i stworzy narzędzia do efektywnego dzielenia się wiedzą w tym zakresie poprzez wsparcie Sieci Praktyków (Communities of Practice) jako kluczowych aktorów działań na rzecz równouprawnienia kobiet i mężczyzn w organizacjach badawczych zlokalizowanych w Europejskiej Przestrzeni Badawczej. Celem projektu jest przyjrzenie się identyfikowanym wymiarom nierówności między kobietami i mężczyznami w trzech obszarach: zarządzania zasobami ludzkimi, procesami decyzyjnymi i włączeniem wymiaru płci do badań i treści edukacyjnych.

Oczekiwane efekty obejmują:

1. Udoskonalenie procesów wymiany wiedzy dotyczącej równości płci w badaniach i innowacjach na poziomie międzynarodowym, dzięki czemu społeczność badaczy i badaczek będzie lepiej przygotowana do przeciwdziałania uprzedzeniom ze względu na płeć.

2. Lepsze zrozumienie, w jaki sposób kwestie płci wpływają na jakość procesów badawczo-innowacyjnych i produkcję wiedzy naukowej.

3. Ulepszone standardy oceny instytucjonalnej uwzględniające równość płci jako kryterium doskonałości i sukcesu.

4. Bardziej systematyczną i systemową adaptację najlepszych narzędzi i praktyk w zakresie wdrażania Planów Równości Płci.


Więcej informacji na stronie: https://act-on-gender.eu/

» Gospodarstwa Opiekuńcze w Rozwoju Obszarów Wiejskich Wobec Wyzwań Demograficznych (GROWID)

Projekt uzyskał finansowanie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (Gospodarczy rozwój Polski w warunkach globalizujących się rynków [GOSPOSTRATEG])

Kierownik projektu: dr hab. Piotr Nowak, prof. UJ

Członkowie zespołu: mgr Adam Dąbrowski, mgr Maria Kotkiewicz

Partnerzy w projekcie: Uniwersytet Rolniczy w Krakowie, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie oddział w Krakowie

Czas trwania projektu: 2018-2021

Opis: Głównymi celami projektu GROWID są opracowanie modelu (wzorca) gospodarstwa opiekuńczego oraz przygotowanie systemu jego wdrażania. Działania te są odpowiedzią na syndrom problemów składających się na zjawisko pułapki demograficznej zdiagnozowane w Strategii na Rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju. Proponowany projekt przyczyni się także do likwidacji innych istotnych dla Polski barier rozwojowych, m.in.: nierówności pomiędzy miastami a obszarami wiejskimi w dostępie do usług społecznych, problemy z organizacją usług publicznych na poziomie lokalnym, niska jakość kapitału społ. oraz nierówności społ., niewystarczająca koordynacja polityki publicznych.

W pierwszym etapie projektu zrealizowane zostaną zadania badawcze, których wyniki staną się podstawą modelu gospodarstwa opiekuńczego. Na drugi etap składają się prace związane z przygotowaniem do wdrożenia wspomnianego modelu: opracowanie niezbędnych regulacji prawnych oraz budowa poparcia politycznego i społecznego na rzecz ich wprowadzenia.

Gospodarstwa rolne mogą pełnić nie tylko funkcje produkcyjne, ale także na wiele innych sposobów przyczyniać się do rozwoju społeczności lokalnych i poprawy jakości życia ich członków. Możliwe jest innowacyjne połączenie rolnictwa wielofunkcyjnego ze świadczeniem usług społ. na poziomie lokalnym.

Gospodarstwo opiekuńcze można zdefiniować jako formę wsparcia w zakresie opieki i integracji społ. na rzecz osób i rodzin w celu poprawy ich funkcjonowania. Wsparcie jest w nich świadczone w oparciu o infrastrukturę gospodarstwa i w powiązaniu z wykonywaną działalnością rolniczą.

Ważną cechą proponowanego rozwiązania jest to, że nie doprowadzi ono do stworzenia alternatywy dla istniejącego już systemu wsparcia. Gospodarstwa opiekuńcze będą raczej kolejnym elementem tego sytemu, wypracowanym wspólnie przez sektor rolniczy i pomoc społ. Dzięki temu możliwe będzie przezwyciężenie problemów z dostępnością usług społ. na obszarach wiejskich. Rolnictwo opiekuńcze stworzy też ciekawą ofertę dla osób korzystających z różnych form wsparcia w miastach. Jest to rozwiązanie, które potencjalnie może być rozwijane zarówno we współpracy z sektorem publicznym, jak również w formie komercyjnej.

Rolnictwo opiekuńcze rozwija się z powodzeniem w wielu krajach europejskich (najlepiej rozwinięty system działa w Holandii). Także w Polsce podejmowane były inicjatywy łączące w sobie rolnictwo i pomoc osobom potrzebującym. Jako przykład można tu podać organizacje pozarządowe (Fundacja Barka, Fundacja Wspólnoty Burego Misia), które prowadzą gospodarstwa rolne i na bazie tej działalności rolniczej świadczą terapię dla osób potrzebujących. Na uwagę zasługują także działania Kujawsko-Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego, które doprowadziły do powstania pilotażowych gospodarstw opiekuńczych. Zebrane w tych projektach doświadczenia wykazały, że istnieją istotne bariery dla rozwoju rolnictwa opiekuńczego w Polsce. Poważną przeszkodą jest brak regulacji prawnych, które pozwalałaby rolnikom na łączenie działalności rolniczej i opiekuńczej. Utrudniona jest także współpraca na tym polu pomiędzy samorządami a rolnikami w ramach podmiotów ekonomii społ. (brak możliwości tworzenia miejsc pracy dla rolników w PES). Brak regulacji prawnych uniemożliwia także mobilizację środków finansowych, które mogłyby zostać wykorzystane do tworzenia gospodarstw opiekuńczych (np. właśnie funduszy przeznaczonych na rozwój ekonomii społ.). Barierą są także postawy wobec starości niektórych mieszkańców obszarów wiejskich, np. niechęć do ponoszenia nakładów na rzecz seniorów. Pogłębioną diagnozę tych kwestii znaleźć można w raportach, które powstały w ramach przygotowań do realizacji projektu GROWID. Badania i analizy prowadził CDR O/Kraków – podmiot odpowiedzialny za wdrażanie idei gospodarstw opiekuńczych w skali ogólnopolskiej.

Gospodarstwa mogą świadczyć zróżnicowane usługi społeczne, począwszy od podstawowego wsparcia dla seniorów (pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb, opieka higieniczna, zapewnienie kontaktu z otoczeniem) poprzez bardziej specjalistyczne usługi kierowane do dzieci z problemami edukacyjnymi oraz osób: niepełnosprawnych, opuszczających zakłady karne, wymagających aktywizacji zawodowej, zmagających się z uzależnieniami, chorych.

W ramach projektu GROWID stworzone zostaną zręby przyszłego systemu rolnictwa opiekuńczego w Polsce. Ze względu na pionierski zakres prac oraz na bieżące zapotrzebowanie wynikające ze zjawisk demograficznych, zdecydowano, że w pierwszym okresie projektodawcy skupią się na tworzeniu gospodarstw świadczących usługi dla osób w wieku senioralnym. Wprowadzenie funkcji opiekuńczych do gospodarstw ma wiele zalet: zwiększenie dostępności usług społecznych wysokiej jakości na poziomie lokalnym, oszczędności w budżetach samorządów, zapewnienia profilaktyki osób starszych, aktywizacja zawodowa opiekunów osób niesamodzielnych, integracja społeczności lokalnych, dodatkowe źródła dochodów dla gospodarstw rolnych, tworzenie nowych miejsc pracy na obszarach wiejskich.

Więcej informacji: https://socjologia.uj.edu.pl/growid

» Centrum i rubieże - walka o dominację w polu ochrony zdrowia w Polsce

Projekt uzyskał finansowanie Narodowego Centrum Nauki

Kierownik projektu: dr Paulina Polak

Członkowie zespołu: dr Paulina Polak, dr hab. Maria Świątkiewicz-Mośny, dr hab. Aleksandra Wagner​

Czas trwania projektu: 2017-2019

Opis: Koniec XX i początek XXI wieku w medycynie to nie tylko niebywały postęp, ale też upadek hegemonii profesjonalistów i przyrost dominacji konkurencyjnych wobec nich sił (Light 2000). Ogromną rolę w tym procesie odgrywają nowe media (w tym zwłaszcza internet), który staje się miejscem poszukiwania wiedzy medycznej, oraz przestrzenią komunikacji i zawiązywania się wspólnot wokół pewnych problemów zdrowotnych. Dzielenie się informacjami, ale też zaufanie do konkretnych praktyk medycznych są podstawą zawiązywania się wspólnot epistemicznych, skupiających wokół określonych problemów związanych ze zdrowiem lub chorobą przedstawicieli różnorodnych grup - lekarzy, pielęgniarki, różnego rodzaju ekspertów, ale i pacjentów i ich rodziny, polityków czy nawet celebrytów - biorących udział w dyskusjach, wymieniających się informacjami, planujących dalsze działania, w tym także w sferze polityk publicznych.

Wspólnoty epistemiczne skupiają się wokół użycia procedur medycznych, które mogą być procedurami akceptowanymi (czyli z zakresu tzw. medycyny opartej na dowodach, EBM), oficjalnymi, akceptowanymi, ale niefinansowanymi publicznie, albo nieakceptowanymi przez system ochrony zdrowia (i tym samym niefinansowanymi).

Celem projektu będzie opisanie dynamicznie zmieniającego się pola ochrony zdrowia. Pole to kluczowa kategoria teorii klasycznego francuskiego teoretyka Pierre’a Bourdieu, która opisuje relacje zachodzące w wycinku struktury społecznej. Osoby i grupy uczestniczące w polu ochrony zdrowia mają podobne cele, koncentrują się wokół pewnych wartości społecznych, rywalizują o pozycję w jego obrębie. Pole ochrony zdrowia jest dynamiczne. Jego uczestnicy nie tylko walczą o pozycję, a wręcz dominację, ale też o to, by nie zostać z niego usuniętym. Inni dopiero aspirują do bycia jego częścią.

To pole to nasze metaforyczne centrum, medycyna oparta na badaniach naukowych, oficjalna, finansowana z pieniędzy publicznych. Natomiast tytułowe rubieże, to obszar związany z medycyną alternatywną, kompelementarną, jak również nowymi praktykami, nieusankcjonowanymi (być może jeszcze) w prawie ani procedurach medycznych.

Projektowane badania będą bazowały na analizie kilku wybranych przykładów tworzenia się takich właśnie wspólnot wokół problemów zdrowia i ich walki o pozycję w opisywanym obszarze. Wśród nich będą tak różnorodne przypadki, jak np. walka o stosowanie marihuany medyczynej, opieka okołoporodowa i napięcia wokół medykalizacji tego obszaru, czy działania ruchów antyszczepionkowych. Wspólnota epistemiczna skoncentrowana wokół wiary w to, ze jest to praktyka skuteczna, która powinna być finansowana i legalna wprowadziła marihuanę medyczną w pole ochrony zdrowia.

» Od paradygmatu do metody badawczej. Ontologia dziedzinowa, jako sposób reprezentacji wiedzy o współczesnym polu badań jakościowych

Projekt uzyskał finansowanie Narodowego Centrum Nauki

Tytuł projektu: Od paradygmatu do metody badawczej. Ontologia dziedzinowa, jako sposób reprezentacji wiedzy o współczesnym polu badań jakościowych

Kierownik projektu: dr Grzegorz Bryda

Członkowie zespołu: mgr Natalia Martini, Daniel Płatek, Krzysztof Misztal

Czas trwania projektu: 2017-2020

Opis: Projekt podejmuje problem określany jako „klęska urodzaju" we współczesnym polu badań jakościowych (Denzin, Lincoln 1994), zmierzając ku rozpoznaniu dominujących sposobów konceptualizowania i realizowania badań jakościowych (praktyk badawczych), uporządkowaniu wiedzy na ich temat oraz wyrażeniu jej w czytelnym systemie reprezentacji. Celem projektu jest stworzenie modelu reprezentacji wiedzy o współczesnym polu badań jakościowych, na podstawie wielowymiarowej analizy treści wiodących pięciu czasopism metodologicznych, nawiązującym do informatycznej idei ontologii dziedzinowej (Gruber 1993; Munn, Smith 2008). Cele szczegółowe projektu to m.in.: identyfikacja konstytutywnych elementów współczesnego pola badań jakościowych (paradygmatów teoretycznych, nurtów metodologicznych, metod i technik badawczych, tematów i obszarów badań), rekonstrukcja sieci semantyczno-logicznej odzwierciedlającej relacje między zidentyfikowanymi elementami; identyfikacja trendów w obszarze teorii i metodologii badań jakościowych oraz określenie kierunków rozwoju metodologii współczesnego pola badań jakościowych. W projekcie analizie poddane zostaną artykuły naukowe opublikowane w latach 1990–2018 w pięciu opiniotwórczych czasopismach metodologicznych z obszaru badań jakościowych: „Qualitative Inquiry" (QI), „Qualitative Research" (QR), „International Journal of Qualitative Methodology" (IJQM), „The Qualitative Report" (TQR) oraz „Forum: Qualitative Social Research" (FQSR). Podstawą wyboru tych czasopism jest pozycja, jaką zajmują w środowisku badaczy jakościowych na świecie ‒ odzwierciedlona wysoką wartością wskaźnika Impact Factor oraz ich transdyscyplinarny charakter. Artykuły publikowane w tych czasopismach, stanowią reprezentację sposobów konceptualizowania i praktykowania badań jakościowych, szczególnie tych, które nie należą jeszcze do kanonu kształtowanego przez antologie i podręczniki. Przyjęta strategia badawcza ukierunkowana jest na odkrywanie i systematyzowanie wiedzy metodologicznej odzwierciedlonej w języku, którym posługują się badacze w artykułach. Strategia ta opiera się na podejściu metodologicznym łączącym wiedzę z zakresu socjologii, informatyki społecznej i lingwistyki komputerowej ze wspomaganą komputerowo analizą danych jakościowych (CAQDAS) oraz procedurami przetwarzania języka naturalnego i text mining. Z punktu widzenia metodologii badań jakościowych proponowane przez nas podejście jest wynikiem refleksji nad wykorzystaniem w procesie wspomaganej komputerowo analizy danych jakościowych technologii informatycznych, algorytmów text mining i technik analitycznych umożliwiających przetwarzanie dużej ilości danych tekstowych (Wiedemann 2013). Ważnym krokiem w tym procesie, zgodnie z logiką podejścia Big Data, jest przejście od tradycyjnej analizy jakościowej opartej na procedurze kodowania tekstu, przez ilościową analizę treści w kierunku zastosowania metod eksploracji i odkrywania wiedzy w danych tekstowych (Bryda 2014). Proces ten wiąże się z przechodzeniem od analiz przyczynowo-skutkowych do analiz korelacyjnych, opartych na poszukiwaniu zależności w danych nieustrukturyzowanych. W celu odkrywania i systematyzowania wiedzy zawartej w danych tekstowych stosujemy procedurę semi- automatycznego kodowania zgodnie z założeniami metodologicznymi analizy danych jakościowych, analizy treści i text mining (Berry 2004). Projekt wnosi istotny wkład w rozwój wiedzy metodologicznej z zakresu praktyki badań jakościowych. Jego rezultaty znajdą zastosowanie zarówno na gruncie praktyki badawczej, jak i dydaktyki akademickiej. Opracowany w ramach projektu ontologiczny model reprezentacji wiedzy o współczesnym polu badań jakościowych stworzy podstawę komunikacji między badaczami reprezentującymi różne dyscypliny naukowe oraz praktykami wykorzystującymi metody jakościowe m.in. na gruncie edukacji, animacji kulturowej, pracy socjalnej, sprzyjając kształtowaniu się spójnego sposobu ujmowania rozmaitych wariantów jakościowej praktyki badawczej. Umożliwi to kumulatywny rozwój wiedzy metodologicznej oraz wymianę doświadczeń prowadzącą do doskonalenia określonych sposobów postępowania badawczego i wzrostu ich transparentności. Jednocześnie zakładamy, że przełoży się to na wzrost zaufania do wyników badań jakościowych, których status i społeczna użyteczność są dominującym tematem w ramach toczonej aktualnie dyskusji na temat standardów uprawiania nauki opartej na dowodach (Lester, O'Reilly 2015).

» Myśl lokalnie, działaj globalnie: polscy rolnicy w globalnym świecie rozwoju zrównoważonego i odporności na kryzys

Projekt uzyskał finansowanie Narodowego Centrum Nauki

Kierownik projektu: prof. dr hab. Krzysztof Gorlach

Członkowie zespołu: dr Zbigniew Drąg, dr Adam Mielczarek, mgr Maria Kotkiewicz, mgr Adam Dąbrowski

Czas trwania projektu: 2016-2021

Opis: Tytuł projektu został sformułowany w sposób przewrotny. Na pierwszy rzut oka może on sugerować pomyłkę w przytoczeniu znanego hasła, mającego stanowić odzwierciedlenie istoty i logiki funkcjonowania zglobalizowanego świata. Oznacza, że aby cokolwiek w sposób rzeczywisty dokonać w określonym miejscu, należy wszelkie podejmowane kwestie traktować z odniesieniem globalnym, jako konkretne sposoby przejawiania się bardziej ogólnych problemów, właściwych wielu społeczeństwom rozrzuconym po całym świecie. Projekt podejmuje analizę złożonego mechanizmu rozwojowego, stanowiącego istotę społeczeństwa zglobalizowanego, które wskazuje na konieczność uczestnictwa lokalnych osób i organizacji oraz zasobów w ponadlokalnych sieciach społecznych. Dlatego podejmujemy próbę analizy funkcjonowania rodzinnych gospodarstw rolnych w Polsce z uwzględnieniem ich regionalnego zróżnicowania oraz uczestnictwa w ponadlokalnych sieciach. Badanie pozwolą na całościowy ogląd obszarów wiejskich przede wszystkim z perspektywy rolników. Projekt stanowi jedyną w swoim rodzaju pogłębioną analizę procesów zachodzących na obszarach wiejskich w Polsce. Jego rezultaty pozwolą na ocenę konsekwencji akcesji do struktur Unii Europejskiej, ocenę kwestii rozwoju zrównoważonego w rolnictwie oraz przygotują grunt dla międzynarodowych badań porównawczych w tym obszarze nauki. W projekcie wykorzystywane są różne ścieżki badawcze, wyrosłe na bazie połączenia dziedziny nauk społecznych i rolniczych oraz w ramach nauk społecznych z uwzględnieniem perspektywy socjologii, ekonomii oraz historii. W ramach projektu, przeprowadzona będzie: 1) Analiza relacji między gospodarstwami domowymi i rolnymi, zwłaszcza w wymiarze własności i dzierżawy ziemi, pracy rolnej wykonywanej przez członków rodziny, pracy sąsiedzkiej i najemnej, pracy poza rolnictwem. 2) Konstrukcja społecznych portretów rolników. Badanie tożsamości, percepcji pozycji społecznej w odniesieniu do innych przedsiębiorców, przebieg procesów decyzyjnych, w tym źródła i typy wiedzy, czynniki brane pod uwagę i ogólne cele prowadzenia gospodarstwa rolnego; rekonstrukcja typu idealnego rodzinnego gosp. rolnego, postawy względem zewnętrznych źródeł finansowania i innych zasobów. 3) Analiza zróżnicowania klasowego operatorów gospodarstw w odniesieniu do teorii Webera i Bourdieu. Identyfikacja głównych podziałów ze względu na posiadane zasoby. Analiza stylów życia, dominujących ideologii, strategii gospodarowania i świadomości klasowej. 4) Analiza systemu reprezentacji interesów rolników: relacji między państwem a grupami rolników, które przejęły zinstytucjonalizowaną formę. 5) Badanie "zrównoważonego światopoglądu" rolników, badanie, na ile profile gospodarstw odpowiadają modelom zrównoważonej gospodarki rolnej.

» Obywatelstwo, aktywizm, zdrowie – rozwikływanie historii polityk europejskich w zakresie HIV/AIDS (EUROPACH)

Obywatelstwo, aktywizm, zdrowie – rozwikływanie historii polityk europejskich w zakresie HIV/AIDS (EUROPACH)

Projekt Disentangling European HIV/AIDS Policies: Activism, Citizenship and Health realizowany jest przez Uniwersytet Humboldtów w Berlinie, Uniwersytet w Bazylei, Goldsmiths – Uniwersytet w Londynie oraz Uniwersytet Jagielloński w ramach programu Uses of the Past finansowanego przez sieć HERA – Humanities in the European Research Area

Kierowniczka projektu: dr Agata Dziuban 

Zespół projektowy: dr Agata Dziuban, dr Justyna Struzik (postdoc researcher)

Czas trwania projektu: 2016-2019

Tło projektu: Choć przyjmuje się, że kraje europejskie współdzielą określone normy dotyczące opieki zdrowotnej, różnią się one znacznie pod względem skali zakażeń HIV oraz środków przeznaczanych na profilaktykę czy leczenie. Różnice te wynikają ze specyfiki lokalnych procesów politycznych, wypracowanych polityk zdrowotnych czy form aktywizmu. Konsekwencją tych rozbieżności jest wielość rozmaitych form „obywatelstwa” – rozumianego w kategoriach obowiązków i praw przyznawanych jednostkom w odniesieniu do HIV – które wyłoniły się w toku epidemii HIV. Celem projektu EUROPACH jest zbadanie relacji pomiędzy przeszłymi wydarzeniami i procesami – takimi jak np. kształtowanie się regionalnych polityk w zakresie HIV czy też budowanie sieci organizacji społecznych – a dostępnymi formami opieki i koncepcjami obywatelstwa w Europie.

Zakres badań: Projekt skupi się na analizie tzw. „światów polityk” dotyczących HIV/AIDS w czterech krajach, Niemczech, Polsce, Turcji oraz Wielkiej Brytanii, a także na poziomie europejskim. Badania „światów polityk” oznacza dla nas nie tylko analizę instrumentów wykorzystywanych do budowania polityk, ale także praktyk związanych z procesami rozwoju polityk, ich negocjowania i kontestacji. Poprzez eksplorację relacji pomiędzy krajowymi politykami w zakresie HIV a instytucjami europejskimi, np. Unią Europejską, postaramy się zrozumieć znaczenia przypisywane stale zmieniającym się pojęciom „Europy” i „obywatelstwa”.

Metody: Projekt EUROPACH będzie opierał się na bliskiej współpracy pomiędzy 4 zespołami badawczymi oraz 14 organizacjami pozarządowymi (w skrócie AP), pełniącymi rolę ekspercką i doradczą w procesie badawczym. Zespoły badawcze przeprowadzą badania archiwalne, wywiady z kluczowymi aktorami zaangażowanymi w konstruowanie polityk w zakresie HIV oraz obserwacje uczestniczące w przestrzeniach istotnych dla działań aktywistek i aktywistów, klinicystów oraz polityków. Analizie poddane zostaną także dzieła artystyczne będące odpowiedzią na epidemię HIV w Europie.

Rezultaty: Aby zilustrować lokalne i transnarodowe historie, które ukształtowały współczesne „światy polityk”, w toku projektu zostanie stworzona interaktywna mapy polityk zdrowotnych oraz wirtualne archiwum dokumentujące historię HIV/AIDS w Europie. Celem projektu będzie także próba zaproponowania nowych strategii pozwalających lepiej przeciwstawić się dotkliwości i rozprzestrzenianiu się epidemii.

» Miasto doświadczane w sytuacji bezdomności. Studium społeczno-przestrzenne

Projekt finansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki

Kierowniczka projektu: mgr Natalia Martini

Członkini zespołu: mgr Karolina Piech

Opiekun naukowy: dr hab. Marcjanna Nóżka, prof. UJ

Czas trwania projektu: 2017-2020

Opis: Począwszy od lat 90. XX wieku obserwujemy wzrost zainteresowania problematyką przestrzenną na gruncie nauk społecznych związany z dostrzeżeniem w przestrzeni istotnego wymiaru życia społecznego i prowadzący do uznania jej konstytutywnej roli dla wielu zjawisk i procesów społecznych. Pomimo swoistej erupcji badań empirycznych posługujących się przestrzenią jako kategorią analityczną, którą obserwujemy od czasu nastania tzw. zwrotu przestrzennego w naukach społecznych, międzynarodowe środowisko badaczy zajmujących się przestrzenią wciąż odczuwa niedostatek – określany przez nich jako dotkliwy, ironiczny i zaskakujący – rozważań teoretycznych i metodologicznych prowadzonych w tym zakresie. Niniejszy projekt stanowi próbę przełamania obserwowanej bezradności teoretycznej i metodologicznej w rozważaniach nad społecznymi aspektami przestrzeni, ugruntowując nowe, obiecujące podejście konceptualne, wywiedzione z teorii praktyk społecznych i wzbogacając je o wielomodalną metodykę badawczą oraz ignorowaną do tej pory perspektywę marginalizowanych aktorów społecznych, która w projekcie omówiona zostanie na przykładzie perspektywy bezdomnych ulicznych.

W związku z powyższym, główny cel projektu w wymiarze teoretycznym stanowi kompleksowa rekonstrukcja obrazu miasta jako zjawiska społeczno-przestrzennego obecnego w doświadczeniu osób bezdomnych, służąca zidentyfikowaniu i zrozumieniu sposobów artykułowania podmiotowości przez osoby bezdomne w wymiarze społeczno-przestrzennym. W wymiarze metodologicznym główny cel projektu stanowi opracowanie metodyki badania praktyk przestrzennych, jako podstawowych jednostek analizy w prakseologicznym nurcie badań nad przestrzenią, z wykorzystaniem mobilnych, partycypacyjnych i refleksywnych metod i technik badawczych, obejmującej strategie generowania, wizualizowania i analizowania danych socjologicznych (jakościowych) i przestrzennych (ilościowych).

W wymiarze teoretycznym projekt przyczyni się do rozwoju wiedzy na temat nowego obszaru badań jakim jest problematyka przestrzennych aspektów podmiotowości marginalizowanych aktorów społecznych oraz ugruntowania prakseologicznego nurtu badań nad przestrzenią.

W wymiarze metodologicznym projekt przyczyni się do rozwoju metodyki badania przestrzeni obecnej w doświadczeniu, uwzględniającej wielowymiarowość analizowanego zjawiska. Wzbogacając teoretyczny i metodologiczny dorobek socjologii miasta i przestrzeni, projekt przyczyni się do rozwoju subdyscyplin, które zyskują szczególne znaczenie w obliczu systematycznego wzrostu liczby ludności miejskiej, która już dziś stanowi ponad 50% światowej ludności. Rezultaty projektu – w postaci ugruntowanych empirycznie tez dotyczących sposobów artykułowania podmiotowości bez osoby bezdomne w wymiarze społeczno-przestrzennym – mogą ponadto przyczynić się do rewizji dotychczasowych koncepcji wykluczenia przestrzennego, zamieszkiwania i sprawstwa, jak również zostać wykorzystane w projektowaniu polityk publicznych oraz aktywności społecznej zorientowanej na przeciwdziałanie lub łagodzenie skutków bezdomności. Projekt posiada również walory edukacyjne. Samo badanie, ze względu na jego partycypacyjny charakter, może być bowiem rozpatrywane w kategoriach działania performatywnego o potencjale destygmatyzującym. Może przynieść zatem określone korzyści społeczne w postaci lepszego zrozumienia i zmiany wizerunku osób bezdomnych narażonych na doświadczanie negatywnych skutków stereotypizacji.

Więcej informacji: https://projekty.ncn.gov.pl/index.php?s=14349

» Children Hybrid Integration: Learning Dialogue as a way of Upgrading Policies of Participation (CHILD-UP)

Projekt uzyskał dofinansowanie w ramach konkursu Horizon 2020 Call: H2020-SC6-MIGRATION-2018

Kierownik projektu: prof. dr hab. Krystyna Slany
Zespół projektowy: dr Justyna Struzik, dr hab. Magdalena Ślusarczyk, dr Marta Warat
Czas trwania projektu: 2019-2021


Partnerzy projektu:

  • UNIMORE, Włochy
  • GGMBH, Niemcy
  • Uniwersytet Jagielloński, Polska
  • ULIEGE, Belgia
  • The University of Northampton Higher Education Corporation, Wielka Brytania
  • SeAMK, Finlandia
  • IIHL, Włochy
  • ESHA, Holandia
  • FREREF, Belgia


OPIS:

CHILD-UP researches the social conditions of migrant children’s integration through social participation, taking in primary account gender differences, legal status and age groups, with the final aim to propose an innovative approach to understand and transform their social condition.

First specific objective is providing an European overview, collection of data and evaluation concerning children’s conditions of living, protection and education. In selected contexts in seven countries, the research focuses on:

  • policies and practices of integration in schools, reception centres, social services and communities
  • children’s and parents’ experiences, perceptions and expectations of integration
  • specific practices of language teaching, facilitation of dialogue, intercultural education and mediation

Second objective is providing support for migrant children’s exercise of agency in changing their own conditions of integration and constructing hybrid identities. This objective can be achieved through the promotion of a dialogic system of practices, in schools and in their relations with partners (social services, reception centres, education and mediation agencies) and families. The project provides:

  • guidelines for dialogic activities in schools
  • written and online training packages for teachers and other professionals
  • a package for self-evaluation of activities

These tools will support co-action of teachers and other professionals, and coordinated planning between schools and their partners.

Third objective is informing policies at the local, national and European level through dissemination and exploitation of research outcomes and tools. This objective can be achieved through the collaboration of three consortium partners, international and local stakeholder committees, and the implementation of an online portal containing a web platform conceived as a moderated wiki space and a digital archive hosting research materials and tools.

More information: https://cordis.europa.eu/project/rcn/219528/factsheet/en

» Różnice i granice w procesie tworzenia wielkomiejskich społeczności sąsiedzkich. Studium społeczno-przestrzenne.

Projekt uzyskał finansowanie Narodowego Centrum Nauki

Kierowniczka projektu: dr hab. Marta Smagacz-Poziemska
Zespół badawczy: dr hab. Andrzej Bukowski, dr hab. Marcjanna Nóżka, dr Karol Kurnicki, dr hab. Krzysztof Bierwiaczonek, mgr Natalia Martini
Czas trwania projektu: 2015-2019

Strona projektu: www.socjologia.uj.edu.pl/projekt_sasiedztwo

Opis: Celem projektu jest wypracowanie koncepcji wyjaśniającej mechanizmy powstawania i reprodukowania miejskich zbiorowości terytorialnych na poziomie osiedla. Przedmiotem badań jest treść, charakter i zakres praktyk podejmowanych w ramach sąsiedztw różnicujących się w odmiennych środowiskach przestrzennych i społecznych.

Projekt zmierza do wskazania: 1) czynników determinujących miejsce zamieszkania, 2) wpływających na identyfikację z nim, 3) powodujących odtwarzanie się codziennych i okolicznościowych praktyk (powtarzalnych sposobów działania/aktywności mieszkańców) oraz 4) strukturyzujących społeczność.

» CareEr- wzmacnianie pozycji nieformalnych opiekunów osób starszych

 

Projekt naukowo-badawczy CareEr finansowany jest ze środków programu ERAMSUS+.

Głównym celem projektu jest wzmocnienie pozycji nieformalnych opiekunów osób starszych poprzez wsparcie ich w roli, w której zostali postawieni. Koordynatorem projektu jest Instytut IRIPS z Francji - Institut Regional d'Insertion Professionnelle et Sociale, a Instytut Socjologii jest jednym z siedmiu partnerów z sześciu krajów uczestniczących w projekcie. Pozostałe kraje zaangażowane w działania to: Belgia, Francja, Grecja, Włochy i Rumunia.

Koordynatorem projektu na UJ jest dr hab. Jolanta Perek-Białas.

W całej Europie 80% usług z zakresu opieki długoterminowej świadczonych jest przez nieformalnych opiekunów: osób nie posiadających kwalifikacji z zakresu czynności pielęgnacyjnych, często bardzo młodych, osób które muszą łączyć obowiązki opiekuńcze z pracą zawodową. Co szósty dorosły Polak świadczył opiekę długoterminową lub pomoc osobom chorującym przewlekle, niesprawnym lub starszym. Zdecydowana większość z nich zajmowała się członkiem lub członkami swojej rodziny. Według prognoz demograficznych, zapotrzebowanie na opiekę będzie systematycznie wzrastać, a liczba osób stanowiących potencjalne wsparcie – maleć. Ze względu na nadmiar obowiązków, opiekunowie nieformalni są grupą szczególnie narażoną na wykluczenie społeczne.

W odpowiedzi na zarysowane problemy projekt CareEr stanowi próbę zidentyfikowania oczekiwań i stworzenia skutecznego wsparcia, dostosowanego do indywidualnych potrzeb opiekunów nieformalnych. Dokonanie tego jest możliwe tylko przy współpracy z osobami sprawującymi czynności pielęgnacyjne i mające doświadczenie w opiece. W tym celu w kwietniu, w Instytucie Socjologii odbyło się pierwsze spotkanie nieformalnych i formalnych opiekunów osób starszych, przedstawicieli organizacji pozarządowych oraz decydentów – przedstawicieli władz różnego szczebla, które pozwoliło na zidentyfikowanie potrzeb oraz form adekwatnego wsparcia. Kolejnym krokiem w projekcie będzie planowany na lipiec międzynarodowy, zogniskowany wywiad grupowy, przy udziale nieformalnych opiekunów osób starszych ze wszystkich krajów partnerskich.

» Modele kolektywnych działań oraz innowacji społecznych w obszarze transformacji energetycznej (COMETS)

COmmunity Models for the Energy Transition through Social Innovation - COMETS

Celem projektu jest dostarczenie praktycznej wiedzy oraz zbudowanie modeli teoretycznych dotyczących społecznych innowacji na polu niskoemisyjnej produkcji energii. Instytut Socjologi jest jednym z 12 europejskich instytucji badawczych, które weszły w skład konsorcjum.

Projekt uzyskał finansowanie z Komisji Europejskiej (Horyzont 2020) i będzie realizowany w latach 2019-2022.

Członkami zespołu naukowego z ramienia Instytutu Socjologii są dr Wit Hubert oraz dr hab Aleksandra Wagner, prof. UJ.

Więcej informacji o projekcie: COMETS

» Społeczny konflikt o prawa własności intelektualnej na przykładzie polskich dyskursów na temat prawa autorskiego

Projekt uzyskał finansowanie z Narodowego Centrum Nauki

Kierownik projektu: mgr Ewa Radomska

Czas realizacji projektu: 2016-2019

Opis: W związku z tym, iż współczesna postać prawa własności intelektualnej powstawała i zmieniała się na przestrzeni czasu w zależności od przywoływanych w danym momencie doktryn politycznych i prawnych oraz towarzyszących im uzasadnień potrzeby funkcjonowania owej gałęzi prawa, wysunąć można stwierdzenie, iż prawo autorskie bezpośrednio lub pośrednio regulowało i nadal reguluje zasady dostępu do szeroko rozumianej wiedzy, informacji i kultury. Mając to na uwadze autorka projektu planuje zbadać sposoby, na jakie przedstawiciele trzech, istotnych z punktu widzenia prawa autorskiego, grup, tj. twórców, wydawców i producentów oraz użytkowników wytworzonych przez twórców dzieł, porozumiewają się na temat różnych, możliwych do przyjęcia na gruncie tego prawa modeli ochrony tzw. własności intelektualnej. A w szczególności planuje dowiedzieć się jakie konkretne i możliwe do wyartykułowania interesy leżą u podłoża polskiego dyskursu na temat prawa autorskiego oraz jak, przez kogo i z jaką skutecznością są one artykułowane. W celu realizacji tak postawionego zadania zastosowane zostaną cztery różne rodzaje metod badawczych. A mianowicie, kolejno przeprowadzane będą: analiza treści polskiego prawa autorskiego, krytyczna analiza funkcjonującego w Polsce dyskursu poświęconego temu prawu, ogólnopolskie badania sondażowe oraz wywiady z przedstawicielami wyróżnionych w trakcie badań subdyskursów. Pierwsza z tych metod pozwoli na określenie obecnej sytuacji prawnej polskich twórców, wydawców, producentów i użytkowników kultury. Analiza dyskursu pomoże w określeniu najważniejszych płaszczyzn i środowisk, za pośrednictwem których dochodzi do komunikowania i dyskutowania polskiego prawa autorskiego. Z kolei wywiady oraz badania sondażowe umożliwią zdobycie informacji na temat wiedzy i ocen prawa autorskiego oraz związanych z tym prawem postulatów, posiadanych i wysuwanych przez najistotniejszych w punktu widzenia tego prawa aktorów społecznych. Zakładając, iż prawo autorskie powinno być pojmowane jako mechanizm równoważenia sprzecznych, związanych z nim interesów, autorka zaprojektowanych badań postara się wyciągnąć ogólne wnioski na temat specyfiki polskiego dyskursu dotyczącego prawa autorskiego, opisać charakter i podłoże społecznego konfliktu o prawa własności intelektualnej oraz określić w jakim stopniu podmioty uczestniczące w poszczególnych, wyróżnionych w trakcie badań dyskursów, tworzą środowiska sprzyjające poszukiwaniu optymalnego z punktu widzenia owych uczestników rozwiązania prawnego.

» Niepełnosprawność, macierzyństwo, opieka. Autnomia reprodukcyjna i doświadczenia macierzyństwa kobiet z niepełnosprawnościami w Polsce

Kierowniczka projektu: mgr Agnieszka Król

Opiekun naukowy projektu: dr hab. Beata Kowalska, prof. UJ

Opis: Celem badania jest analiza sytuacji kobiet z niepełnosprawnościami w zakresie autonomii reprodukcyjnej, praktyk macierzyńskich oraz opieki. Doświadczenia kobiet z niepełnosprawnościami związane z dylematami reprodukcyjnymi, macierzyństwem oraz opieką są uwarunkowane społecznie ( (dyskryminacja ze względu na płeć i niepełnosprawność) oraz historycznie (między innymi ograniczanie praw reprodukcyjnych osób z niepełnosprawnościami poprzez polityki eugeniczne, sterylizacje czy ograniczenia dotyczące praw małżeńskich). Podjęta zostanie analiza perspektywy kobiet z niepełnosprawnościami, a także szersza analiza czynników społecznych, kulturowych, historycznych i strukturalnych, które warunkują ich doświadczenie (nie)macierzyństwa i opieki. Badania te lokują się w ramach studiów nad sprawiedliwością reprodukcyjną i studiów nad niepełnosprawnością. Celem projektu jest zatem próba odpowiedzi na pytania: W jaki sposób niepełnosprawność związana jest z wyborami reprodukcyjnymi? W jaki sposób kobiety z niepełnosprawnościami praktykują macierzyństwo? Jakie stają przed nimi wyzwania? W jaki sposób sobie z nimi radzą? W jaki sposób w relacjach opieki kobiety z niepełnosprawnościami budują swoją autonomię, i podmiotowość? Jak czynniki strukturalne, ekonomiczne, społeczne i kulturowe wpływają na prace opiekuńcze i autonomię reprodukcyjną kobiet z niepełnosprawnościami? W jaki sposób konstruowane są normy dotyczące praktyk opiekuńczych kobiet z niepełnosprawnościami, a także w jaki sposób są negocjowane i przekraczane? Jak negocjowana jest kategoria współzależności? Projekt opierać się będzie na jakościowych metodach badań społecznych, w którym połączone zostaną cztery różne techniki badawcze w celu dogłębnego przeanalizowania zjawiska: analiza badań zastanych, 30 wywiadów pogłębionych, 10 studiów przypadku oraz 3 wywiady grupowe, Uczestniczkami badań będą kobiety w wieku reprodukcyjnym, zarówno będące matkami jak i te, które matkami nie są (by pogłębić rozumienie kwestii związanych z autonomią reprodukcyjną). Próba badawcza w sumie będzie wynosić 50 kobiet, które same identyfikują się jako niepełnosprawne. Analiza zależności pomiędzy niepełnosprawnością a reprodukcją i pracą opiekuńczą pozwoli lepiej zrozumieć współczesne praktyki wsparcia, opieki i macierzyństwa. Pozwoli lepiej zrozumieć jak osoby z niepełnosprawnościami funkcjonują w rodzinach. Badanie ma na celu poznanie perspektywy, by w jak największym stopniu zrozumieć dylematy i negocjacje związane z budowaniem autonomii i wsparcia. Włączanie perspektyw matek z niepełnosprawnościami jest szczególnie ważne gdyż historycznie często pozbawiane były autonomii (ze względu m.in. na polityki eugeniczne, czy społeczne przekonania dotyczące niepełnosprawności). Jednocześnie badanie będzie krokiem ku implementacji Konwencji Praw Osób Niepełnosprawnych ratyfikowanej przez Polskę w 2012, która podkreśla obowiązek Państw-Stron do zbierania danych oraz prowadzenia badań w temacie niepełnosprawności.

» Znaczenie obaw żywieniowych w alternatywnych strategiach zaopatrzenia w żywność gospodarstw domowych

Projekt uzyskał finansowanie z Narodowego Centrum Nauki

Kierowniczka projektu: dr Ewa Kopczyńska

Członkini zespołu: Aleksandra Migalska

Czas realizacji projektu: 2018-2021

Opis: Współczesne gospodarki i kultury jedzenia cechują się niespotykaną obfitością, różnorodnością i technologicznym zaawansowaniem. Jednocześnie jednak, w tej sytuacji szerokiego wyboru, raz po raz doświadczamy niepokojów i obaw związanych z codzienną dietą. Docierają do nas informacje o zagrożeniach wynikających ze spożywania określonych produktów, związanych z tym jak dużo, jak często i w jakich warunkach jemy, a także z pochodzeniem naszego jedzenia. Te obawy żywieniowe skierowane związane są nie tylko z naszą fizyczną kondycją i statusem zdrowotnym, ale też posiadają wymiar ekologiczny, technologiczny, etyczny czy kulturowy. Poczucie zagrożenia przekłada się na negatywną diagnozę współczesnego porządku żywieniowego i wskazywanie jego niedoskonałości. Tak rozumiane obawy żywieniowe są częścią naszych codziennych strategii zaopatrywania się w żywność. Projekt służy zbadaniu, jaką rolę odgrywają obawy żywieniowe w stosowaniu niekonwencjonalnych, alternatywnych i nieformalnych kanałów zaopatrywania się w jedzenie na poziomie gospodarstw domowych. W szczególności przedmiotem jakościowej, pogłębionej analizy będą nieformalne sieci wymiany żywności, niemieszczące się w oficjalnym systemie gospodarczym, samodzielna produkcja żywności na własny użytek i domowe przetwórstwo, ale także uczestnictwo w nowego typu sieciach żywnościowych, takich jak kooperatywy spożywcze czy wymiana w ramach modelu Rolnictwa Wspieranego przez Społeczność. Dzięki badaniu oddolnie tworzonych kanałów zaopatrywania się w żywność, projekt pozwoli po pierwsze zidentyfikować zagrożenia, tak jak są one odbierane przez samych konsumentów, nie ekspertów, po drugie zaś pozwoli przedstawić dynamikę oddolnych procesów wymiany żywności. Szereg studiów poświęconych kulturom żywieniowym wschodniej Europy wskazuje na znaczną rolę właśnie nieformalnych gospodarek jako wyróżniającą cechę tego regionu. Projekt rozwija te interpretacje o koncepcję obaw społecznych oraz strategii unikania, będących ważnym kluczem porządkującym nasze codzienne jadłospisy. Dzięki uzyskaniu wglądu w społeczne postrzeganie zagrożeń żywieniowych, badania pozwolą także na lepsze zrozumienie dynamiki wzorców żywieniowych oraz relacji między oficjalnymi i nieformalnymi kanałami zaopatrzeniowymi. W dłuższej perspektywie umożliwią krytyczna diagnozę i planowanie interwencji w obszarze żywienia i zdrowia publicznego. 

» Transitions Children and Kindergarten

Kierowniczka projektu: dr hab. Magdalena Ślusarczyk

Członkinie zespołu: dr Paulina Pustułka, mgr Agnieszka Radzik-Kupiec

Partnerzy w projekcie: Alma Mater Studiorum Università di Bologna, Ghent University, Arteveldehogeschool in Ghent, Cadiai Cooperativa Soziale, Bologna, Instytut Komeńskiego w Warszawie

Opis:

Głównymi celami projektu są:
1. Zbadanie uwarunkowań nierówności społecznych i edukacyjnych w Polsce, Belgii i Włoszech, identyfikacja głównych problemów jak i dobrych praktyk,
2. Przygotowanie narzędzi wspierających nauczycieli z obszaru ECEC w działaniach na rzecz niwelowania nierówności i zwiększania równości szans edukacyjnych dzieci ze zróżnicowanych środowisk i z różnymi potrzebami,
3. Poprawa jakości usług ECEC.

W projekcie wyróżniono trzy grupy docelowe: specjalistów z dziedziny wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem, studentów pedagogiki oraz edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej oraz ich wykładowców.

Trzy różne fazy projektu będą skoncentrowane na każdej z grup docelowych:
1. W pierwszej fazie będziemy intensywnie pracować z profesjonalistami z dziedziny wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem w ramach ich codziennej interakcji z dziećmi (metodą video coaching), przygotujemy także innowacyjne narzędzia do ewaluacji pracy. Opracowany zestaw narzędzi będzie zawierał wszystkie niezbędne treści dotyczące wczesnej edukacji i opieki oraz ubóstwa, różnorodności, itd. Będzie zawierał doświadczenia specjalistów wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem, studentów, wykładowców z pierwszych dwóch faz, podręczników, wytycznych i wskazówek.
2. W czasie drugiej fazy zostanie opracowany ostateczny zestaw narzędzi, przedstawiony studentom i wykładowcom do analizy i testów.
3. W trzeciej i fazie przeprowadzimy warsztaty szkoleniowe dla przyszłych instruktorów (‘Train the trainer’), aby promować i rozpowszechniać rezultaty projektu. Każdy zespół stworzy swój własny zestaw narzędzi oparty na wspólnych założeniach, celach i zasadach pedagogicznych, ale uwzględniający też specyfikę danego kraju. Dodatkowo narzędzie zostanie przetłumaczone na język angielski i udostępnione szerszej publiczności.

» Anatomy of Disbelief: Explaining Polish Climate Scepticism

Kierowniczka projektu: dr hab. Aleksandra Wagner, prof. UJ

Członkowie zespołu: dr Grzegorz Bryda, dr Wit Hubert

Partnerzy w projekcie: King's College Londyn, Oslo Univeristy

Opis: This research will explain the changing role of experts and politicians in public and political discourse on climate change in Poland, 2013-2016, and the broader rise in climate scepticism in the country. Funding is sought to conduct primary media analysis and interviews, and for specialised research assistance in the collection, coding and analysis of this data. Findings will be disseminated through specialist workshops with academics and policy-makers, two academic journal articles, and commentary in more general online publications.

» Auschwitz w pamięci społecznej Polaków po 75 latach. W kontekście przemian pamięci o zagładzie Żydów i II wojnie światowej oraz polityki pamięci w Polsce, Europie i na świecie

Projekt uzyskał finansowanie z Narodowego Centrum Nauki

Kierownik projektu: prof. dr hab. Marek Kucia

Członkowie zespołu: dr Maciej Koniewski, mgr Sylwia Sadlik, dr Katarzyna Stec, mgr Katarzyna Bisaga, mgr Katarzyna Odrzywolek

Opis:

1. Cel projektu
Celem tego projektu jest dokonanie socjologicznej analizy pamięci o Auschwitz (kompleksie obozowym) we współczesnym społeczeństwie polskim. Projekt będzie dotyczył pamięci społecznej rozumianej w kategoriach studiów nad pamięcią – wielodyscyplinarnego pola badawczego. Analizy skupią się na „pamięci zebranej” trzech zbiorowości: (a) ogółu społeczeństwa polskiego, (b) polskich uczniów i (c) polskich zwiedzających Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau. Będą również dotyczyć „pamięci zbiorowej”, tj. wzorów pamięci manifestujących się w przekonaniach i opiniach, obrzędach i mowach upamiętniających, wystawach i pomnikach, materiałach edukacyjnych i zawartości mediów. Projekt podda analizie: (a) stan polskiej pamięci o Auschwitz w 2020 r., tj. 75 lat po likwidacji i wyzwoleniu obozu, i (b) przemiany tej pamięci od czasu poprzednich badań. Stan i przemiany pamięci o Auschwitz w społeczeństwie polskim będą analizowane w kontekście zmian pamięci społecznej i polityki pamięci w Polsce oraz w Europie i na świecie. W wymiarze polskim będzie chodziło o zmiany pamięci społecznej o zagładzie Żydów i II wojnie światowej będące wynikiem zmniejszającej się roli „pamięci komunikacyjnej” i rosnącej roli „pamięci kulturowej” oraz polityki rządu Prawa i Sprawiedliwości i prezydenta Andrzeja Dudy, w szczególności „polityki historycznej” i zmian w szkolnictwie. W wymiarach europejskim i globalnym projekt weźmie pod uwagę procesy dotyczące pamięci o Holokauście – jej uniwersalizację, kosmopolityzację, internacjonalizację i europeizację, analizowane w naukach społecznych – oraz dokonujące się zmiany narodowych pamięci o II wojnie światowej, Zagładzie i Auschwitz poza Polską. Celem projektu będzie rozwinięcie teorii socjologicznej, która uchwyciłaby społeczne mechanizmy konstytuowania, utrzymywania się i transformacji pamięci społecznej w zmieniającym się otoczeniu politycznym w kraju i na świecie.

2. Realizowane badania
Projekt będzie składał się z: (a) wszechstronnych własnych badań empirycznych, (b) wtórnej analizy istniejących danych, (c) porównania wyników realizowanych badań z wynikami badań wcześniejszych, (d) ciągłego przeglądu literatury i (e) dociekań teoretycznych. Własne badania empiryczne: (i) sondaże wśród trzech zbiorowości – ogółu społeczeństwa, uczniów szkół podstawowych i zwiedzających Muzeum Auschwitz-Birkenau, dorosłych i młodzieży; (ii) zogniskowane wywiady grupowe i/lub wywiady pogłębione z członkami tych zbiorowości, jak również z: nauczycielami, przewodnikami, ekspertami, edukatorami i muzealnikami; (iii) analizy uroczystości upamiętniających i relacji o nich w mediach, wystaw w muzeach, programów nauczania i podręczników oraz lokalnych praktyk upamiętniających i ich wytworów przy użyciu obserwacji uczestniczącej, podejścia socjologii wizualnej i analizy treści.

3. Powody podjęcia tematyki badawczej
Auschwitz i pamięć o nim są niezwykle doniosłe dla ludzi w Polsce, Europie i na świecie. Nie istnieje wszechstronne studium (współczesnej) polskiej pamięci o Auschwitz w kontekście pamięci o Zagładzie i II wojnie światowej; studium, które zawierałoby nie tylko opis, ale i teoretyczne wyjaśnienie. Nie istnieje (jak dotąd) naukowe studium konsekwencji „polityki historycznej” rządu PiS i prezydenta Dudy dla polskiej pamięci społecznej; studium, które wniosłoby wkład w poznanie tego, jak nacjonalizm i prawicowy populizm oddziałują na pamięć społeczną. Dotychczasowym badaniom empirycznym polskiej pamięci o Auschwitz, jak również o Holokauście i II wojnie światowej brakuje wzajemnego powiązania oraz teoretycznego ugruntowania, np. w teoriach pamięci o Holokauście. Teorie pamięci o Holokauście, zwłaszcza teoria uniwersalizacji Alexandra oraz kosmopolityzacji Levy’ego i Sznaidera, nie były rozwijane w kontekście polskim ani w kontekście Auschwitz. Nie były również w tych kontekstach stosowane. Celem podejmowanych badań, które będą kontynuacją i rozwinięciem badań prowadzonych wcześniej, będzie wypełnienie tych luk poznawczych. Podejmowane badania przyczynią się do rozwoju socjologii oraz wielodyscyplinarnego pola badawczego studiów nad pamięcią.

» Men in Care: Best practice for promotion of caring masculinities to improve work life balance

Kierowniczka projektu: dr Marta Warat

Członkinie zespołu: dr Ewa Krzaklewska, mgr Ewelina Ciaputa

Partnerzy w projekcie: UNED, Peace Institute, Institute for Masculinity Research and Gender Studies (VMG), Iceland-University, Work With Perpetrators EN (WWP),, Fundación 1Mayo, Reform, AFTU trade-union, PLinEU, Diversity Hub, Social Science Research Institute, University of Iceland (UI)

Opis: The project MiC aims to analyse and improve organizational/operational conditions for men taking caring roles in a wide sense (care for children, elderly care, care of the partner, self-care for a healthy life style). Its main focus are organizational players, structures and cultures that can help men to do what they – according to many studies – want, but fail to do: be more involved in caring roles, responsibilities and professions. Care is defined in this project as encompassing emotional support, showing affection, providing attention to a partner’s needs, children’s needs, and the needs of the elderly, work colleagues and other family members. MiC will identify and share best practice models for achieving a high level of work and life balance (WLB) to enable both men and women to have time and flexibility to care for their family members-specifically aging family members, children, themselves, friends and colleagues, and reduce the gender bias of family support measures in the public and private sectors. In doing so this project:
● promotes a high level of quality and sustainable employment by identifying and sharing best practice models for improved work and life balance (e.g. time and spatial flexibility, parental leave, leave for elder care);
● guarantees adequate and decent social protection by promoting effective workplace strategies to support women to access and stay in employment due to men having a higher share of the family and care responsibilities;
● improves working conditions as the gender-balanced work-life balance policies that will be disseminated across companies, public administration and trade unions in the partner countries will benefit both workers and employers by ultimately reducing absenteeism, increasing productivity, and increased job satisfaction.
By promoting and supporting caring men, men will act as role models of caring masculinities for boys, enabling them to opt not only for being involved in their own families, but also for non-traditional occupational choices in care professions more frequently. It is expected that this project will benefit the individuals and companies involved in the partner countries and the wider society. Both men and women will profit from improved work-life balance as men increase their care role, resulting in more women starting or maintaining employment. This will positively impact families' economic prosperity, social inclusion and health. Companies will benefit from a more motivated and productive labour force, as well as less absenteeism, reduced fluctuation, increased satisfaction of employees and increased reputation of the organization among business partners and in a society at large. Also, the implementation of work-life balance measures can lead to an increase in capital gains, which supports the claim that WLB measures benefit businesses. The rise in male caring roles for older family members will also contribute in addressing the challenge of demographic ageing.

» Energy Social Sciences and Humanities Innovation Forum Targeting the SET Plan

Kierowniczka projektu: dr hab. Aleksandra Wagner, prof. UJ

Członkowie zespołu: dr hab. Maria Świątkiewicz-Mośny, prof. UJ, dr Seweryn Krupnik

Partnerzy w projekcie: ANGLIA RUSKIN UNIVERSITY HIGHER EDUCATION CORPORATION, DUTCH RESEARCH INSTITUTE FOR TRANSITIONS BV, ALLIANCE EUROPEENNE DE RECHERCHE DANS LE DOMAINE DE L'ENERGIE, ACENTOLINE COMUNICACION EDITORA SL, NORGES TEKNISK-NATURVITENSKAPELIGE UNIVERSITET NTNU, E3G ASBL


Opis: 

Cele: Forum Energy-SHIFTS ma na celu wzmocnienie dialogu i współpracy pomiędzy podmiotami w dziedzinie nauk społecznych i humanistycznych powiązanych z energetyką (energy-SSH) – wliczając podmioty akademickie, polityczne, obywatelskie, przemysłowe, organizacjepozarządowe oraz media – aby poprawić politykę energetyczną Unii Europejskiej. Ponieważ transformacja energetyczna diametralnie zmieni sposób, w jaki obywatele Unii Europejskiej będą żyć, pracować i wypoczywać, szczególnie ważne jest, aby polityka energetyczna UE wdrażała założenia SSH, takie jak: ogólnodostępność, sprawiedliwość społeczna, demokracja oraz opisywała, w jaki sposób realizować zmiany transformacyjne.

Działania: Działania w ramach Energy-SHIFTS obejmują ponad 10 000 podmiotów, uwzględniając: dostępne wytycznedla SSH w ramachpolityki UE; warsztaty z zakresu podstawowych założeń SSH; bazy danych badaczy i pracowników. Na podstawie tych elementów wdrożymy: 4 grupy robocze ds. założeń inicjatywy SET-Plan; program stypendialny; program badawczy dla aktywności na etapach początkowych; wykłady na temat polityki, organizacji pozarządowych, STEM i mediów; 4 debaty społeczne online; konferencję ogólnoeuropejską. Nasze konsorcjum wniesie znaczące doświadczenie w zakresie dialogu dotyczącego zasad badań dla tych działań.
 

Więcej informacji o projekcie na stronie: https://energy-shifts.eu/


Raporty z warsztatów przeprowadzonych w ramach projektu Energy-SHIFTS:
1. Social innovation in the energy transition
2. Inclusive engagement in energy
3. Carbon intensive EU regions
4. Use of evidence in energy policy
dostępne on-line TUTAJ

WYBRANE PROJEKTY ZREALIZOWANE

» Sustainable finance for sustainable agriculture and fisheries

Projekt uzyskał finansowanie Komisji Europejskiej w ramach programu Horyzont 2020

Kierownik projektu: dr hab. Piotr Nowak

Członkowie zespołu: prof. dr hab. Krzysztof Gorlach, dr hab. Piotr Nowak, dr Anna Witowska-Jastrzębiec, mgr Adam Dąbrowski.

Czas trwania projektu: 2015-2018

Instytut Socjologii UJ realizuje projekt w ramach międzynarodowego konsorcjum tworzonego przez 13 czołowych uczelni z Belgii, Danii, Francji, Grecji, Łotwy, Niemiec, Portugalii, Serbii, Wielkiej Brytanii i Włoch.

Opis: SUFISA ma na celu wskazanie praktyk i polityk, które wspierają zrównoważony rozwój producentów rolnych w odniesieniu do kompleksowych wymagań polityk wobec rolnictwa i obszarów wiejskich, jak również negatywnych efektów funkcjonowania rynku oraz globalizacji. Wiedza na temat sił rynkowych oraz innych czynników istnieje obecnie w bardzo fragmentaryczny sposób. Grupy producentów rolnych i regiony nie były dotąd w wystarczający sposób analizowane w kontekście warunków rynkowych, które ostatnio uległy zmianie. Ponadto niewiele informacji jest dostępnych na temat powiązań pomiędzy czynnikami, przyszłymi możliwościami oraz zagrożeniami, które powinny zostać uwzględnione w całościowej analizie. Realizacja projektu SUFISA bazuje na ścisłej współpracy z podmiotami ze sfery producentów, instytucji tworzących odpowiednie polityki oraz przedstawicielami rządowych i pozarządowych organizacji. Powiązanie teoretycznych analiz oraz uczestnictwa wielu aktorów ze wspomnianych struktur jest warunkiem wstępnym wskazania na działania i polityki ukierunkowane na przeciwdziałanie negatywnym rezultatom funkcjonowania rynku, tak aby zapewnić zrównoważoną działalność rolników i rybaków.

Pięć szczegółowych celów projektu SUFISA obejmuje:

- Konstrukcję schematu pojęciowego wiążącego negatywne aspekty funkcjonowania rynku oraz wymogów konstruowania polityk, które są w stanie zapewnić funkcjonowanie gospodarstw rolnych.
- Badanie istoty negatywnych aspektów funkcjonowania rynku, wymogów polityk oraz ich konsekwencji w odniesieniu do specyficznych produktów i regionów.
- Analizę wpływu negatywnych aspektów funkcjonowania rynku oraz wymogów polityk na funkcjonowanie oraz sprawność rolników.
- Identyfikację zrównoważonych praktyk i polityk w sektorach rolnictwa i rybołówstwa oraz produkcji żywności, które są czynnikiem wspierającym funkcjonowanie bezpośrednich producentów oraz rozwój przyszłych scenariuszy przeciwstawnych negatywnym konsekwencjom sił rynkowych.
- Podejmowanie działań w ramach interdyscyplinarnego projektu skoncentrowanego na podejściu uwzględniającym wielu aktorów czyli przede wszystkim szeroką rzeszę interesariuszy, co ma zapewnić nie tylko jego odpowiedni merytoryczny poziom, ale także prawidłowe rozprzestrzenianie jego rezultatów.

Partnerzy w projekcie:
Katholieke Universiteit Leuven (KU Leuven), Belgium
Universita Di Pisa (UNIPI), Italy
University of Gloucestershire, United Kingdom
Fondation Institut de Recherche pour le Developpement Durable et les Relations Internationales (IDDRI), France
Alma Mater Studiorum – Universita Di Bologna (UNIBO), Italy
Universiteit Hasselt (UHasselt), Belgium
Nodibinajums Baltic Studies Centre (BSC), Latvia
Universidade de Evora, Portugal
Aarhus Universitet (AU), Denmark
Agricultural University of Athens (AUA), Greece
Hochschule für Nachhaltige Entwicklung Eberswalde (HNEE), Germany
Uniwersytet Jagiellonski, Poland
Ekonomski Fakultet – Univerzitet U Beogradu (BEL), Serbia
University of Southern Denmark (SDU), Denmark

Więcej informacji o projekcie SUFISA na stronie https://www.sufisa.eu/ oraz https://socjologia.uj.edu.pl/projekt-sufisa

» Dynamics of Extreme Right Protest in Poland, 1989–2012

Projekt uzyskał finansowanie Narodowego Centrum Nauki – Program Preludium

Kierownik projektu: Daniel Płatek (dplatek21@gmail.com)

Członkowie zespołu: Piotr Płucienniczak

Czas trwania projektu: wrzesień 2013 - marzec 2016

Opis: Research on the rise of nationalism and extremism in Poland has tended to focus on either macro or micro level explanations, considering it either as aggressive reactions to frustrations resulting from a rapid end to a period of economic stabilization and of increased expectations or from status inconsistency. However, the extreme right in Poland has never been analyzed as a social movement. Thus, this project pursues an analysis of the Polish extreme right as a social movement with a focus on the meso-organizational and action levels. The analysis stresses political opportunities rather than social threats, discursive opportunities rather than grievances, and repertoires of protest rather than simply violence. Drawing on social movement theory, the project proposes a way to conceptualize the specific political space for the Polish extreme right mobilization as a combination of discursive opportunities and political opportunities. The two dimensions determine the extent and forms of extreme right actions and claims making in two ways. First, they provide different sets of discursive opportunities, which can be either strong (when extreme right actors and claims are highly visible, resonant, and legitimate) or weak (when extreme right actors and claims have a lower degree of visibility, resonance, and legitimacy). Second, they can provide either an open or closed political opportunity structure. Among the political opportunities, the configuration of power between allies and opponents (and the shifts in this configuration), the legal situation in Poland, the repressions of the use of fascist and racist symbols and nationalist practices as well as the process of Europeanization are considered particularly relevant. Looking at a broad spectrum of actors in the extreme right milieu, the project analyzes their forms of action, their targets, and their issues of mobilization with the aim of understanding the differential use of violent versus non-violent forms of action. In addition, the project analyzes the presence of the extreme right in the public domain, including its action repertoires and its contribution to claim making on such issues as national identity, defense of sovereignty, and fight against its enemies. The project builds on protest-event analysis based on newspaper reports of right-wing protests between 1989 and 2013. This allows for analyzing changes over time, which suggests that in the Polish case three distinct phases of extreme right mobilization can be identified: marginalization, institutionalization and radicalization.

» Gender Equality Network in European Research Area (GENERA)

Projekt uzyskał finansowanie Komisji Europejskiej w ramach programu Horyzont 2020 (nr 665637).

Kierowniczka projektu: dr Paulina Sekuła
Członkinie zespołu: dr Paula Pustułka, Ewa Krzaklewska, Justyna Struzik
Czas trwania projektu: 2015-2018
Strona projektu: http://genera-project.com/

Opis: GENERA is a project aiming at continuing, monitoring and improving the Gender Equality Plans of Research Institutions and Organizations specifically in the physics research field. These three actions will be performed by a Consortium of 12 beneficiary partner research performing and research funding organizations, and a number of associate partners and observers. The GENERA Consortium includes a considerable representation of women physicists active in their careers at different levels and will engage with further women physicists active in various Institutions to benchmark and monitor the effectiveness of already active and previously proposed measures and the ones which will be proposed by the Consortium. The end goal is to propose and create organizational structures allowing physics research in Europe to benefit from the greater presence of talented women at all levels, and which can open up more opportunities for women to create successful careers in physics research and in related fields. While the end goal will focus on the research world, GENERA will look into the origin of the problem by creating liaisons with schools and proposing suitable programs to foster the field from early stages and to propose measures that can be adopted by middle and high schools. Another major goal of GENERA is to contribute to overcome the under-representation of women in physics research which is long-standing and persistent even if the prevailing cultures adopt the assumption of being ‘gender neutral'. Still these assumptions did not produce the desired effect of increasing female representation in the physics research field. GENERA will focus on the implementation by European research organization of Gender Equality Plans customized to circumstances and needs of the physics research community. The customised Gender Equality Plans involve systematic examination of all decision-making processes to identify any possible sources of gender bias in the research organisations active in physics and related fields. Partnerzy: Deutsches Elektronen-Synchrotron A Research Centre of the Helmholtz Association (DESY), Foundation for Fundamental Research on Matter (FOM), Netherlands, Karlsruhe Institut of Technology (KIT), Germany, Portia Ltd, United Kingdom, National Institute for Nuclear Physics (INFN), Italy, Max Planck Gesellschaft (MPG), Germany, JOANNEUM RESEARCH, Austria, University of Geneva (UNIGE), Switzerland, National Research Council (CNR), Italy, Horia Hulubei National Institute for R&D in Physics and Nuclear Engineering (IFIN-HH). Romania, National Center for Scientific Research (CNRS), France.

» Dyskurs publiczny w Polsce a religia. Modele legitymizacji w sporach wokół biopolityki w latach 2004-2014

Projekt uzyskał finansowanie Narodowego Centrum Nauki

Kierowniczka projektu: prof. dr hab. Irena Borowik
Czas trwania projektu: 2015-2017

Opis: Celem projektu jest zrozumienie znaczenia religii w sferze publicznej w Polsce poprzez odkrycie roli, jaką odniesienia do religii odgrywają w legitymizacjach dyskursów na temat spornych kwestii związanych z polem biopolityki. Każdy dyskurs, rozumiany jako przestrzeń konstruowania znaczeń, wymaga określonych legitymizacji, czyli sposobów wyjaśnienia i uzasadnienia społecznie tworzonego porządku. Dzieje się tak również w odniesieniu do pola biopolityki, tj. przestrzeni zróżnicowanych dyskursów na temat cielesności, seksualności czy granic życia i śmierci. Punktem wyjścia badań jest założenie, że odniesienia do religii znacząco różnicują modele legitymizacji stosowane w dyskursach i społeczną opinię na ich temat. Badania zaplanowane w ramach projektu będą koncentrować się na kilku głównych kwestiach. Po pierwsze, chodzi o identyfikację i analizę modeli legitymizacji stosowanych w obszarze biopolityki przez różne wspólnoty dyskursu. Po drugie, interesujące dla nas będzie odkrycie, jaką rolę w uzasadnianiu stanowisk zajmowanych w tak fundamentalnych kwestiach pełnią odniesienia do religii. Po trzecie, chcemy uzyskać odpowiedź na pytanie, jaki jest rozkład społecznego poparcia dla poszczególnych modeli legitymizacji poprzez przeprowadzenie reprezentatywnych badań ogólnopolskich. Projekt został przygotowany przez zespół w składzie: prof. dr hab. Irena Borowik, dr Agnieszka Dyczewska, dr Katarzyna Zielińska, dr Marcin Zwierżdżyński i mgr Joanna Mleczko.

» Gender equality and quality of life - how gender equality can contribute to development in Europe. A study of Poland and Norway.

Konkurs: Polsko-Norweska Współpraca Badawcza, Core 2012 Call, operator NCBiR
Kierowniczka projektu: prof. dr hab. Krystyna Slany
Zespół badawczy w IS UJ: dr hab. Beata Kowalska, dr Marta Warat, mgr Ewa Krzaklewska, mgr Anna Ratecka, mgr Aleksandra Migalska
Partnerzy:
Katedra Epidemiologii i Medycyny Zapobiegawczej CM UJ, Center for Gender Research at the University of Oslo (STK), The Institute of Health and Society at the University of Oslo (HELSAM)
Czas trwania projektu: 2013-2016
Strona projektu: http://www.geq.socjologia.uj.edu.pl/en_GB/start

Opis: Głównym celem projektu jest zbadanie równości płci i jej wpływu na jakość życia i rozwój społeczny. W proponowanym przez nas podejściu do równości płci, będziemy skupiać się na relacjach między równością płci, a dążeniem jednostek do osiągnięcia satysfakcjonującego i zdrowego życia, jednocześnie odnosząc się do kulturowych i instytucjonalnych uwarunkowań tych relacji. Metody badawcze, które będą wykorzystane w tym projekcie to przede wszystkim badania ankietowe, które będą przeprowadzone na terenie Polski, uzupełnione analizą danych zastanych i polityk społecznych oraz badaniami jakościowymi przeprowadzonymi w Polsce i Norwegii. Zamierzamy przeprowadzić pierwsze w Polsce badania, które w centrum swojego zainteresowania będą miały równość płci bazując na metodzie mierzenia równości płci wypracowanej przez Center for Gender Research Uniwersytetu w Oslo. Badania sondażowe skupią się na siedmiu obszarach równości płci: normach i postawach, praktykach, dystrybucji zasobów, doświadczenia w perspektywie życia jednostek, jakości życia oraz rozwoju społecznego. Wszystkie te wymiary będą poddane analizie na przestrzeni biegu życia, w różnych obszarach od pracy, poprzez życie rodzinne, partycypację polityczną, proces decyzyjny po doświadczenia przemocy. Wyniki tych badań pozwolą na zidentyfikowanie istniejących nierówności, wyodrębnienie strukturalnych, kulturowych oraz instytucjonalnych uwarunkowań równości płci, a także umożliwi wskazanie warunków, które sprzyjają pozytywnemu wpływowi równości płci na jakość życia i rozwój społeczny. Wyniki projektu przyczynią się przede wszystkim do rozwoju teoretycznej wiedzy w zakresie równości płci, a wypracowana w toku projektu nowa rama badania równości płci będzie stanowić bodziec dla nowych, bardziej przekrojowych i efektywnych strategii gender mainstreaming w Polsce i w Norwegii.

» Doing family in transnational context. Demographic choices, welfare adaptations, school integration and every-day life of Polish families living in Polish-Norwegian transnationality

Projekt uzyskał finansowanie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju w ramach programu Polsko-Norweska Współpraca Badawcza
Kierowniczka projektu: prof. dr hab. Krystyna Slany
Członkinie zespołu: dr Magdalena Ślusarczyk, Justyna Struzik, Stella Strzemecka, Paula Pustułka, Ewa Krzaklewska
Partnerzy Projektu: Centrum Stosunków Międzynarodowych, Agderforskning (Agder Research), NOVA - Norskinstitutt for forskningomoppvekst, velferdogaldring (Norwegian Social Research)
Czas trwania projektu: lipiec 2013 - czerwiec 2016
Strona projektu: http://www.transfam.socjologia.uj.edu.pl/en_GB/
 

Opis: The proposed project responds to the 'Social sciences and bilateral relations' area of the core call, focusing on the issues of migration. The study analyzes population flow between Poland and Norway, contextualized in the broader discourses of intra-European labour mobility and specific field of transnational family studies. Recent intensification of human mobility between Poland and Norway, as well as problems encountered by migrants and institutions serve as rationale for this project, justifying the need for development of a recommendable action plan to improve the bilateral relations. A vast array of quantitative(survey, statistical analysis) and qualitative (biographic/in-depth interviews, sociometric, focus group and visual tools) research methods will be used across the project, which will further benefit from extensive data-sharing and findings-exchange between research teams. Multi-level involvement of stake-holders concerned with consequences of migration is planned, as migrant family members, teachers, social workers and institutions will be approached and examined in two geographical locations. The project is driven by tangible results in a form of policy recommendations, as well as enrichment of scientific/scholarly as well as public/community knowledge about Polish-Norwegian migration, which will be obtained through multi-sited interdisciplinary empirical social research, and subsequent educational, dissemination- and promotion-related activities (workshops, conferences). The consortium tackling the TRANSFAM project consists of specialists in their respective fields, granting timely and expertly fulfillment of the aforementioned objectives. In conclusion, the envisioned evidence-driven policy-building of this bilateral project is in high demand for urgent exploration.

» Śladami pamięci. Strategie pamiętania o kulturze żydowskiej w Galicji.

Projekt uzyskał finansowanie Narodowego Centrum Nauki
Kierownik projektu: dr hab. Jacek Nowak
Członkowie zespołu: A. Niedźwieńska, S. Kapralski, D. Niedźwiedzki, A. Dziuban
Czas trwania projektu: wrzesień 2013 – sierpień 2016.

Opis: Przedmiotem planowanych badań jest mechanizm i strategie budowania pamięci zbiorowej o kulturze żydowskiej w lokalnych społecznościach południowo-wschodniej Polski. Chcemy zbadać, jak pamięć o Żydach jest transmitowana w międzypokoleniowym przekazie i rozpoznać stan i kondycję owej dziedziczonej pamięci. Interesują nas procesy społeczne zachodzące w środowisku lokalnym, które modelują sposoby przetwarzania pamięci o przeszłości. Wykażemy, jak teraźniejsze interesy wspólnot kreują wzory pamiętania o kulturze żydowskiej. Nasze hipotezy badawcze nakierowane są głównie na wyjaśnienie mechanizmów zapominania. Zakładamy bowiem, że pamięć najstarszego pokolenia o kulturze żydowskiej ulega zatarciu, a ich wspomnienia nie są włączane do tożsamościowych narracji badanych wspólnot lokalnych. Dzieje się tak dlatego, że pamięć kultury żydowskiej nie jest wykorzystywana przez młodsze pokolenia w kreowaniu tożsamości wspólnotowej. Postaramy się odpowiedzieć na pytanie dlaczego kolejne pokolenia nie chcą pamiętać o tamtej kulturze? Szczególną wagę przywiązujemy do zbadania samego mechanizmu transmisji pamięci o przeszłości między pokoleniami. Wykorzystując warsztat antropologii społecznej, socjologii i psychologii skupimy się na wyjaśnieniu procesu interferencji i zacierania śladów pamięci. Chcemy odpowiedzieć na pytania: Czy i jak wybrane wspólnoty pamiętają kulturę żydowską? Jakie strategie wybierają w procesie przepracowania pamięci lokalnej przeszłości? Jak ta pamięć jest przekazywana w międzygeneracyjnych przekazach?

» Media jako przestrzeń deliberacji - analiza wzorów dyskursu publicznego na przykladzie kluczowych kwestii energetyki: budowy elektrowni atomowej, eksploatacji gazu łupkowego i wykorzystania energii wiatrowej w Polsce

Projekt uzyskał finansowanie Narodowego Centrum Nauki
Kierownik projektu: dr Aleksandra Wagner
Członkowie zespołu: dr Maria Światkiewicz-Mośny, Rafał Garpiel
Okres realizacji: 2.08-2012 do 1.08- 2015

Opis: Celem nadrzędnym planowanych badań jest diagnoza wzorów prowadzenia dialogu społecznego dotyczącego kluczowych problemów energetyki w polskich środkach masowego przekazu (telewizja, radio, prasa) oraz Internecie. 
Cele szczegółowe formułujemy w trzech wymiarach:

1) w wymiarze teoretycznym:
a) poddać refleksji teoretycznej funkcje mediów w kontekściepartycypacji społecznej.
b) zidentyfikować przesłanki ideologiczne i pragmatyczne leżące u podstaw regulacji krajowych i międzynarodowych, obligatoryjnie wpływających na działalność mediów i tych o funkcjach samokontrolnych, przyjmowanych dobrowolnie kodeksów etyki, dobrych praktyk, etc.
c) opracować model relacji władzy - wiedzy - interesów kształujacy dyskurs publiczny w zidentfikowanych polach dyskursywnych i pomiędzy nimi i oszacować jego możliwe konsekwencje dla procesów partycypacji społecznej.

2) w wymiarze metodologicznym
a) zaadaptować istniejące metody analizy dyskursu (CAD,analiza semiotyczna, analiza sytuacyjna) do oceny przestrzeni komunikacyjnej mediów jako płaszczyzny deliberacji społecznej.
b) wskazać szanse i ograniczenia modelu psychomoterycznego w zakresie włączania opinii publicznej w proces podejmowania decyzji w sprawach nuklearnych (Sohn i in. 2001)

3) w wymiarze empirycznym formułujemy zarówno cel opisowy (opis funcjonalny i dynamiczny), jak i eksplanacyjny:
a) pogłębiona analiza strategii argumentacyjnych, ich uwarunkowań i skutków w wyróżnionym obszarze życia społecznego oraz identyfikacja aktorów komunikacji.
b) krytyczna analiza istniejących relacji władzy w przestrzeni publicznej, rekonstrukcja sposobów zawłaszczania dyskursu publicznego przez grupy interesu.
c) analiza wykorzystania wiedzy do legitymizowania interesów własnych i delegitymizowania interesów pozostałych grup.

» The Europeanisation of the Holocaust memory in Eastern Europe (EurHolMem)

grant Unii Europejskiej w ramach 7. Programu Ramowego – People – Marie Curie Intra-European Fellowships for Career Development, no. 330424
Kierownik projektu: dr hab. prof. UJ MArek Kucia
Okres realizacji: 2013-2014

Opis: The Holocaust, i.e. the destruction of almost six millions of European Jews between 1933 and 1945, after having faded into oblivion in the late 1940s and 50s, has been a matter of developing national memories in Western Europe, Israel and the USA since the 1960s and a part of cosmopolitan and European memory since the 1990s. In Eastern Europe (EE), where the Holocaust had largely happened, its memory hardly developed until the end of the communist rule in 1989-91. The general objective of this project is to assess to what extent, how and why the cosmopolitan and (West) European memory of the Holocaust has contributed to the development of the Holocaust memory in EE since 1989. The research concerns primarily the former communist-ruled countries that joined the European Union in 2004 and 2007, with references to other post-communist countries in the east of the continent (except for Russia). The project aims (1) to assess how much national and cosmopolitan/[West] European Holocaust memory there is in the EE countries; (2) to analyse the Europeanisation of the Holocaust memories in the EE countries through European organisations: the Stockholm International Forum on the Holocaust, the Task Force for International Cooperation on Holocaust Education, Remembrance, and Research; the Council of Europe; the Organisation for Security and Cooperation in Europe; and, particularly, the European Union; and (3) to discuss the causes of slower development of the Holocaust memory in EE. The research involves: (1) the analysis of the Holocaust organisations, memorials, remembrance, education, and public awareness in EE; (2) the analysis of the participation of the EE countries in the Holocaust remembrance within selected European organisations, including the analysis of the Holocaust-related debates in and documents of the European Parliament; (3) the study of the politics of memory of selected EE countries in regard to the Holocaust, with reference to its history.

» Społeczne zamykanie (się) przestrzeni. Wpływ wykluczenia społecznego na postrzeganie i poznawczą schematyzację przestrzeni fizycznej oraz zachowania terytorialne osób wykluczonych

Projekt uzyskał finansowanie Narodowego Centrum Nauki
Kierownik projektu: dr Marcjanna Nóżka
Czas realizacji: marzec 2013 – luty 2016

Opis projektu: Celem projektu jest rozpoznanie i analiza poznawczych reprezentacji środowiska osób wykluczonych społecznie, a także ich wpływu na zachowania terytorialne. Wykorzystując w badaniach socjologicznych perspektywę poznawczą koncentruję się na identyfikacji związków między zajmowaniem określonej pozycji społecznej a sposobem postrzegania otoczenia. Interesuje mnie relacja w jakiej pozostaje wiedza na temat otoczenia z zachowaniami terytorialnymi, które manifestują się np. budowaniem określonych związków z innymi ludźmi, podejmowaniem określonych ról społecznych. Hipotetycznie przyjęto, że doświadczenie wykluczenia może stanowić zmienną niezależną wpływającą na sposób postrzegania otoczenia. Mam tutaj na myśli społecznie podzielany obraz przestrzeni fizycznej, który nie zależny wyłącznie od jej wspólnego zamieszkiwania. Pytanie zatem: jak kształtuje się wiedza osób wykluczonych społecznie w odniesieniu do otoczenia fizycznego? Czy można mówić o specyficznym, dla osó b wykluczonych społecznie, postrzeganiu i schematyzacji przestrzeni? Projekt obejmuje takie szczegółowe zagadnienia jak: personalizowanie przestrzeni; jej granice i ich „przepuszczalność"; poczucie identyfikacji z miejscem.

» Lider-Komunikacja-Inicjatywa: Uniwersytet Młodych Odkrywców, czyli LoKOMoTYWA

Projekt finansowany jest przez NCBiR w ramach POWR, POWR.03.01.00-IP.08-00-U096/17

Kierowniczka projektu: dr hab. Maria Świątkiewicz-Mośny, prof. UJ

Członkowie zespołu: dr hab. Aleksandra Wagner, prof. UJ, Angelika Grab, mgr Natalia Ożegalska-Łukasik

Opis: Celem projekt jest popularyzacja nauki w szczególności socjologii wśród dzieci i młodzieży. Badania naukowe w obszarze socjologii komunikowania znajdują swoje zastosowanie w codziennym doświadczeniu, także szkolnym. Wiedza i kompetencje z tego obszaru wydają się być kluczowe w kontekście tynku pracy, w którym uczniowie będą w przyszłości uczestniczyć.
Projekt zakłada wypracowanie zestawu scenariuszy warsztatów, których celem jest budowanie kompetencji komunikacyjnych uczniów szkół podstawowych. Zespół LoKOMoTYWY w ścisłej współpracy z nauczycielami wypracował scenariusze warsztatów. Od października 2018 r. do czerwca 2019 r. trenerzy prowadzili według tych scenariuszy warsztaty w 3 szkołach podstawowych. Uczniowie uczyli się między innymi, jak aktywnie słuchać, jak przyjmować komplementy i jak myśleć krytycznie. Wszystko to w atmosferze twórczej zabawy.

Trenerzy: Aleksandra Wagner, Marta Warat, Marta Smagacz-Poziemska, Marcjanna Nóżka, Paulina Polak, Wit Hubert, Maria Świątkiewicz-Mośny,

Osoby wspomagające trenera: Angelika Grab, Natalia Ożegalska-Łukasik, Adam Dąbrowski, Daria Michoń-Zgolik, Olga Maciejewska

Więcej informacji o projekcie: www.lokomotywa.uj.edu.pl