Nowy projekt: "Gospodarstwa opiekuńcze w rozwoju obszarów wiejskich wobec wyzwań demograficznych"

Z radością informujemy, że ogłoszone zostały wyniki I konkursu na projekty otwarte w ramach programu strategicznego "Społeczny i gospodarczy rozwój Polski w warunkach globalizujących się rynków" - GOSPOSTRATEG (konkurs NCBiR). Nasz projekt pn. "Gospodarstwa opiekuńcze w rozwoju obszarów wiejskich wobec wyzwań demograficznych" (GROWID) został oceniony bardzo wysoko i uzyskał finansowanie.

Z ramienia IS UJ w przygotowanie projektu zaangażowani byli dr hab. Piotr Nowak oraz mgr Adam Dąbrowski z Zakładu Struktur Społecznych. 

Projekt realizowany będzie w konsorcjum, w skład którego wchodzą Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie oraz Centrum Doradztwa Rolniczego Oddział w Krakowie.

 

 

O PROJEKCIE

Głównymi celami projektu GROWID są opracowanie modelu (wzorca) gospodarstwa opiekuńczego oraz przygotowanie systemu jego wdrażania. Działania te są odpowiedzią na syndrom problemów składających się na zjawisko pułapki demograficznej zdiagnozowane w Strategii na Rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju. Proponowany projekt przyczyni się także do likwidacji innych istotnych dla Polski barier rozwojowych, m.in.: nierówności pomiędzy miastami a obszarami wiejskimi w dostępie do usług społ., problemy z organizacją usług publicznych na poziomie lokalnym, niska jakość kapitału społ. oraz nierówności społ., niewystarczająca koordynacja polityki publicznych.

W pierwszym etapie projektu zrealizowane zostaną zadania badawcze, których wyniki staną się podstawą modelu gospodarstwa opiekuńczego. Na drugi etap składają się prace związane z przygotowaniem do wdrożenia wspomnianego modelu: opracowanie niezbędnych regulacji prawnych oraz budowa poparcia politycznego i społecznego na rzecz ich wprowadzenia.

Gospodarstwa rolne mogą pełnić nie tylko funkcje produkcyjne, ale także na wiele innych sposobów przyczyniać się do rozwoju społeczności lokalnych i poprawy jakości życia ich członków. Możliwe jest innowacyjne połączenie rolnictwa wielofunkcyjnego ze świadczeniem usług społ. na poziomie lokalnym.

Gospodarstwo opiekuńcze można zdefiniować jako formę wsparcia w zakresie opieki i integracji społ. na rzecz osób i rodzin w celu poprawy ich funkcjonowania. Wsparcie jest w nich świadczone w oparciu o infrastrukturę gospodarstwa i w powiązaniu z wykonywaną działalnością rolniczą.

Ważną cechą proponowanego rozwiązania jest to, że nie doprowadzi ono do stworzenia alternatywy dla istniejącego już systemu wsparcia. Gospodarstwa opiekuńcze będą raczej kolejnym elementem tego sytemu, wypracowanym wspólnie przez sektor rolniczy i pomoc społ. Dzięki temu możliwe będzie przezwyciężenie problemów z dostępnością usług społ. na obszarach wiejskich.

Rolnictwo opiekuńcze stworzy też ciekawą ofertę dla osób korzystających z różnych form wsparcia w miastach. Jest to rozwiązanie, które potencjalnie może być rozwijane zarówno we współpracy z sektorem publicznym, jak również w formie komercyjnej. Rolnictwo opiekuńcze rozwija się z powodzeniem w wielu krajach europejskich (najlepiej rozwinięty system działa w Holandii). Także w Polsce podejmowane były inicjatywy łączące w sobie rolnictwo i pomoc osobom potrzebującym. Jako przykład można tu podać organizacje pozarządowe (Fundacja Barka, Fundacja Wspólnoty Burego Misia), które prowadzą gospodarstwa rolne i na bazie tej działalności rolniczej świadczą terapię dla osób potrzebujących. Na uwagę zasługują także działania Kujawsko-Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego, które doprowadziły do powstania pilotażowych gospodarstw opiekuńczych. Zebrane w tych projektach doświadczenia wykazały, że istnieją istotne bariery dla rozwoju rolnictwa opiekuńczego w Polsce. Poważną przeszkodą jest brak regulacji prawnych, które pozwalałaby rolnikom na łączenie działalności rolniczej i opiekuńczej. Utrudniona jest także współpraca na tym polu pomiędzy samorządami a rolnikami w ramach podmiotów ekonomii społ. (brak możliwości tworzenia miejsc pracy dla rolników w PES). Brak regulacji prawnych uniemożliwia także mobilizację środków finansowych, które mogłyby zostać wykorzystane do tworzenia gospodarstw opiekuńczych (np. właśnie funduszy przeznaczonych na rozwój ekonomii społ.). Barierą są także postawy wobec starości niektórych mieszkańców obszarów wiejskich, np. niechęć do ponoszenia nakładów na rzecz seniorów. Pogłębioną diagnozę tych kwestii znaleźć można w raportach, które powstały w ramach przygotowań do realizacji projektu GROWID. Badania i analizy prowadził CDR O/Kraków – podmiot odpowiedzialny za wdrażanie idei gospodarstw opiekuńczych w skali ogólnopolskiej.

Gospodarstwa mogą świadczyć zróżnicowane usługi społ., począwszy od podstawowego wsparcia dla seniorów (pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb, opieka higieniczna, zapewnienie kontaktu z otoczeniem) poprzez bardziej specjalistyczne usługi kierowane do dzieci z problemami edukacyjnymi oraz osób: niepełnosprawnych, opuszczających zakłady karne, wymagających aktywizacji zawodowej, zmagających się z uzależnieniami, chorych. W ramach projektu GROWID stworzone zostaną zręby przyszłego systemu rolnictwa opiekuńczego w Polsce. Ze względu na pionierski zakres prac oraz na bieżące zapotrzebowanie wynikające ze zjawisk demograficznych, zdecydowano, że w pierwszym okresie projektodawcy skupią się na tworzeniu gospodarstw świadczących usługi dla osób w wieku senioralnym.

Wprowadzenie funkcji opiekuńczych do gospodarstw ma wiele zalet: zwiększenie dostępności usług społecznych wysokiej jakości na poziomie lokalnym, oszczędności w budżetach samorządów, zapewnienia profilaktyki osób starszych, aktywizacja zawodowa opiekunów osób niesamodzielnych, integracja społeczności lokalnych, dodatkowe źródła dochodów dla gospodarstw rolnych, tworzenie nowych miejsc pracy na obszarach wiejskich.

Data opublikowania: 27.03.2018
Osoba publikująca: Anna Szwed